Eén liter, vier euro

Zou Nederland nog eens een grote oorlog aankunnen? Niet in de hoofdrol natuurlijk, maar als bondgenoot/figurant, vergelijkbaar met ons aandeel in Irak en Afghanistan. Dat is geen theoretische vraag. Bij de vorige twee gelegenheden zijn we er ingerommeld, zoals Jan Pronk het destijds heeft uitgedrukt.

Beter valt het niet te beschrijven. Achterbaks, langs een omweg en ten gevolge van geweldige vergissingen werden we medeplichtig. In al-Muttannah, Irak, brachten we de Dutch approach tot ontwikkeling waarmee we daadwerkelijk gingen delen in de catastrofale onderneming van Bush en Blair. In Uruzgan begonnen we met een opbouwmissie die in een vechtmissie veranderde, waarna we het eindelijk voor gezien hielden, maar niet definitief, want intussen heeft Den Haag zich laten verleiden tot de opleidingsmissie in Kunduz, waarbij niet mag worden gevochten. Verboden te vechten in Afghanistan. Alsof je de televisie aanzet maar je mag niet kijken.
Bij deze operaties heeft onze publieke opinie zich opmerkelijk kalm gehouden. Maar het is nu al meer dan tien jaar geleden dat met de verwoesting van het World Trade Center de nieuwe tijd begon, en die twee oorlogen horen per slot van rekening tot de gevolgen. De internationale verhoudingen zijn drastisch veranderd, en hetzelfde geldt voor de publieke opinie. Om te beginnen geef ik een paar heel andere voorbeelden. Zondagavond waren de rayonhoofden van de Elfstedentocht bijeengekomen voor een ‘verkennende bijeenkomst’. Dat las ik op de internetkrant nu.nl. Bij zo'n nationale gebeurtenis wil ik ook weten wat de digitale stem des volks ervan zegt. Er waren toen ongeveer vierhonderd reacties van schaatsliefhebbers en schaatshaters die elkaar naar hartenlust uitscholden. Op maandagavond geen schaatsnieuws op de site en dus ook geen reacties. Verstandig besluit van de redactie.
Ieder weekeind publiceert Maurice de Hond het resultaat van zijn politieke peiling en iedere keer is het bij de lezers van nu.nl van hetzelfde laken een pak. Wilde ruzies tussen de lezers die zich allemaal onbetwijfelbaar deskundig achten en van wie er veel De Hond een onwetenschappelijke oplichter vinden. Verder is er weer nieuws over de Griekse schuldencrisis, en ook naar aanleiding daarvan barsten op internet de ruzies tussen de zelfbenoemde deskundigen los. Aan internet hebben we de absolute vrijheid van meningsuiting te danken, we hebben meer bronnen van kennis dan ooit, en het heeft ook een nieuwe vorm van de publieke opinie veroorzaakt. Ons georganiseerde politieke midden is in het afgelopen decennium in zwaar tot reddeloos verval geraakt. Dat is oud nieuws. Het wordt nu vervangen door de chaotische en naar het extreme neigende publieke opinie van internet die, deskundig of van niets wetend, over iedere grote gebeurtenis onmiddellijk een oordeel heeft.
Deze nieuwe gang van zaken kan ook invloed hebben op onze buitenlandse en binnenlandse politiek. Het besluit om een verzwakt vervolg te geven aan onze missie in Afghanistan door niet vechtende opleiders naar Kunduz te sturen heeft het digitale debat tijdelijk doen oplaaien en vervolgens GroenLinks en de fractieleider mevrouw Sap in het bijzonder een flinke afbreuk bezorgd. En nu is het niet onmogelijk dat we nog dit jaar met een veel ingrijpender oorlog te maken krijgen: die tussen Iran en Israël, dat dan door een nog onbekend aantal westerse naties zal worden gesteund. Iran ontkent het, maar wordt er in toenemende mate van verdacht aan een kernwapen te werken. Het is bovendien de gezworen vijand van Israël en maakt daar geen geheim van, en natuurlijk treffen de Israëliërs hun voorbereidingen. Al jaren gaan er geruchten over een preventieve aanval. In de afgelopen jaren zijn een paar Iraanse kerngeleerden vermoord. Teheran geeft daarvan de schuld aan de Mossad, de Israëlische geheime dienst.
Ik ga hier niet op de finesse in. Wie het laatste nieuws plus een aantal plausibele verklaringen wil lezen, verwijs ik naar een zeer uitvoerig en alarmerend artikel in de International Herald Tribune en een wat sceptischer bijdrage in NRC Handelsblad van het afgelopen weekend. Maar al het nieuws valt onder één noemer te vatten. Er is een escalatie gaande, en hoe dan ook, een oorlog wordt waarschijnlijker. En als het geweld eenmaal is begonnen zal het naar alle waarschijnlijkheid snel om zich heen grijpen. Alle verschillen daargelaten moeten we er rekening mee houden dat een nieuw soort wereldoorlog, misschien omvangrijker en ingrijpender dan die in Irak, dit jaar kan uitbreken.
Amerika zal dan ongetwijfeld aan de kant van Israël staan. Zal Obama in dat geval naar het voorbeeld van Bush proberen een Coalition of the Willing te smeden? Zal Nederland zich daar onvoorwaardelijk invoegen? Zal uit dit conflict een landoorlog groeien en gaan we ook daaraan meedoen? In de Koude Oorlog is het begrip contingency planning ontstaan, de plicht van strategen en politici om zich op alle eventualiteiten voor te bereiden. Wat Iran aangaat is die tijd ook voor Nederland nu aangebroken. En vergeet dan niet de publieke opinie daarin te betrekken, ook nadat de benzineprijs is verdubbeld.