Een nieuwe Obama

_New York _- De klok linksonder in het beeld van CNN was de hele dag al aan het aftellen. Vorige week vrijdag middernacht zou het gebeuren: de Amerikaanse regering zou worden gesloten. Als je van plan was om dat weekend met je familie naar de dierentuin te gaan, moest je het maar even uitstellen; naar het spreekuur van een gezondheidsbureau van de overheid, idem.

Medium obama3

Militairen aan de andere kant van de planeet kregen even geen soldij. Het grootste deel van het overheidsapparaat zou aan verlamming ten prooi vallen. Maar op het laatste ogenblik is een compromis bereikt. Er zal voorlopig ongeveer 38 miljard worden bezuinigd. Onbeschrijflijke ruzies zijn aan dit besluit voorafgegaan. Partizanen van beide partijen hebben elkaar hartstochtelijk beledigd. Als er één verliezer is, dan ‘de’ politiek zelf. Maar in Washington heerst weer de orde van de dag, tot de volgende onvermijdelijke krachtmeting, want met deze overeenkomst is geen van de partijen tevreden.

Dat is ook aan de president zelf te wijten. In februari had hij in zijn begroting voor de komende vijf jaar een bevriezing van het totaal der overheidsuitgaven voorzien, maar tegelijkertijd voorgesteld het budget voor onderwijs, wetenschappelijk onderzoek, infrastructuur en experimenten op het gebied van schone energie te verhogen. Een door links beïnvloede koers die hij rechtvaardigde met de verwijzing naar de noodzaak om in de toekomst van de natie te investeren en werkgelegenheid te scheppen. Daartegenover staat het plan van Paul Ryan, voorzitter van de begrotingscommissie van het Huis van Afgevaardigden. Hij wil binnen de komende zes jaar de uitgaven met 6,2 biljoen verminderen. Dat zou gaan ten koste van de gezondheidszorg en andere binnenlandse initiatieven, terwijl het Pentagon ongemoeid zou blijven en grote ondernemingen en de zeer rijken een belastingvermindering zouden krijgen. De Weg naar Welvaart heeft hij zijn plan genoemd. En dan is er nog een compromisvoorstel, ontwikkeld door ‘de bende van zes’, een commissie die bestaat uit Democraten en Republikeinen. Hun fiscale denkbeelden gaan meer in de richting van die van de president.

In de nu heersende verwarring valt geen voorspelling over de afloop te doen. Het diepe politieke conflict dat al zichtbaar was tijdens de campagne voor de presidentsverkiezingen van 2008 is ernstiger geworden. Toen waren het de haat van ultrarechts en de onbeproefde retoriek van Obama, het yes we can! waarmee de toon werd gezet. Tweeënhalf jaar later zijn de kwellende problemen uit de tijd van Bush niet opgelost. De economische crisis zeurt voort, nog altijd is er een werkloosheid van zo'n acht procent, de natie blijft in twee oorlogen verwikkeld. Er zijn nog 47.000 Amerikaanse soldaten in Irak; 100.000 in Afghanistan. Sinds het aantreden van de nieuwe president is de situatie in het buitenland gecompliceerder geworden. Pakistan balanceert op de rand van een failed state en blijft tegelijk de snelst groeiende kernmacht.

De ‘Arabische lente’ heeft ook Washington verrast, en evenmin als de Europese bondgenoten heeft Amerika intussen een doelmatig antwoord of een aanvaardbare begeleiding ontwikkeld. Het zal verstandig van Obama zijn het initiatief nu grotendeels aan de Navo te laten. Geen ‘American boots on the ground’, geen daadwerkelijke betrokkenheid bij de volgende uitzichtloze landoorlog. Maar dit is weer in tegenspraak met het traditionele (zij het intussen achterhaalde) wereldleiderschap, en daardoor munitie voor de Republikeinen.

De Tea Party heeft zich in de worsteling over de bezuinigingen voor haar doen betrekkelijk op de achtergrond gehouden. Sarah Palin liet weinig van zich horen. Maar intussen heeft zich van deze kant een nieuwe kandidaat voor het presidentschap aangediend: de onroerendgoedmagnaat en tv-ster Donald Trump. Als opening van zijn campagne liet hij weten dat ook hij nieuwsgierig is naar de geboorteakte van de president, die door ultrarechts ervan wordt verdacht niet in Amerika geboren te zijn. Bij de Obama-haters blijft het een populair nummer, maar misschien heeft het zijn beste tijd gehad.

Wat voor zijn felste tegenstanders en hun extreme aanhang als een bewijs van zwakte wordt gezien, zou Obama’s grootste kracht kunnen zijn. De dreigende sluiting van de regering heeft aangetoond dat hij niet meer de uitgesproken exponent van change is, maar behoedzaam naar een werkbaar compromis streeft. Het kan zijn dat change voorbij is. Hij heeft zich voor de volgende termijn herkiesbaar gesteld. Hij heeft de afgelopen drie jaar geleerd dat een diep verdeeld land geen radicale politiek van links of rechts verdraagt. Vandaar dat hij er op het nippertje in is geslaagd de Speaker van het Huis van Afgevaardigden, John A. Boehner, en de leider van de meerderheid in de Senaat, Harry Reid, voorlopig op één lijn te krijgen en zo te voorkomen dat de regering werd gesloten. Karl Rove, de politieke strateeg van president Bush, heeft gewaarschuwd. Laat Obama niet van zijn fouten herstellen en als een sterke leider uit dit conflict te voorschijn komen. Misschien is de eerste stap gezet: een sterkere president, dankzij het compromis, van een bescheidener Amerika.


Beeld: Het Witte Huis / Flickr