Commentaar: JSF

Een nieuwe ruggengraat

Als het aan de luchtmachtgeneraals ligt, wordt in 2010 voor zes miljard euro de Nederlandse luchtvloot van een nieuwe ruggengraat voorzien: alle F16’s, 138 stuks zullen dan worden vervangen. Een gigantische order waar flink naar wordt gehengeld. Al enige tijd duiken berichten op over welk toestel het zou moeten worden. De Amerikaanse Joint Strike Fighter (JSF) van Lockheed Martin, de Rafale van het Franse Dassault of de Typhoon van het Eurofighter-consortium.

De luchtmacht wil de JSF. Volgens een onderzoeksrapport is dat het beste toestel, en leverbaar tegen de laagste prijs én de gunstigste economische voorwaar den. Dat het een Amerikaans toestel is, speelt officieel geen rol in de afweging. Maar onder tafel is het van enorm belang. Voor de generaals, omdat de Nederlandse vliegers volledig op de VS zijn georiënteerd. Voor de politiek, omdat met de aankoop van de JSF de Nederlandse deelname aan een Europese defensie-industrie voor tientallen jaren van de baan is. Dat is niet gunstig in een tijdperk waarin wordt gewerkt aan een Europese snelle-reactiemacht. PvdA-fractievoorzitter Melkert stuurde dan ook reeds «Europese» signalen richting het kabinet, bedoeld om het «Amerikaanse» enthousiasme iets te temperen.

In de discussie vraagt niemand zich af wat Nederland eigenlijk moet met een straaljagervloot van 138 stuks. Voor humanitaire missies zijn gevechtsvliegtuigen overbodig. Wereldwijd optreden om humanitaire nood te lenigen wordt meer en meer de bestaansreden van de Nederlandse krijgsmacht nu het Grote Vijanddenken achterhaald is. Of ze nu F16, JSF, Rafale of Typhoon heten, ze kunnen weinig meer dan héél hard vliegen, bommen gooien en raketten afvuren. Ook om «terroristenbendes» te bestrijden, heeft Nederland weinig aan 138 JSF’s. De VS voeren hun eigen oorlog: de aangeboden Nederlandse F16’s kwamen nog niet in actie.

Als het kabinet nu eens zou besluiten de huidige F16’s «op te vliegen» en wat transportvliegtuigen te kopen — handig voor voedselhulp en troepentransport. Dan kunnen met de rest van die zes miljard euro, zoals onlangs iemand op de radio voorrekende, alle salarissen in de gezondheidszorg en het onderwijs een jaar lang worden verdubbeld. Zou een mooi paars gebaar zijn, zo vlak voor de verkiezingen.