Een Oscar voor Morricone

Eindelijk heeft Ennio Morricone een Oscar: voor zijn bijdrage aan The Hateful Eight van Quentin Tarantino.

Hij had in 2007 al de bijzondere Honorary Academy Award gekregen ‘als erkenning voor zijn prachtige en veelzijdige bijdrage aan de filmmuziek’, maar nu is het een echte Oscar. Erg feestelijk voor de componist die al met zo veel andere prijzen is geëerd.

Dat hij deze muziek voor Tarantino heeft gemaakt, mag een wonder heten. Want in 2013 had hij laten weten dat hij nooit meer met hem wilde samenwerken. Hij vond Tarantino’s gebruik van muziek onsamenhangend en de samenwerking voor Inglourious Basterds (2009) was hem niet bevallen. Django Unchained (2012), waarin een paar schitterende stukken van hem zitten, vond hij niet interessant.

Maar Tarantino’s bewondering is zo onbegrensd dat hij de maestro toch durfde te vragen. Voor het eerst vond hij dat hij niet kon volstaan met het gebruik van allerlei al bestaande lievelingsmuziek. Hij had originele muziek nodig, en die wilde hij van zijn favoriete componist. In Rolling Stone vertelt Morricone: ‘Ik las het script samen met mijn vrouw en ik vond het een prachtig verhaal.’

Hij kreeg een maand de tijd, en kon daarin maar 25 minuten muziek schrijven. Maar hij had na lezing van het script meteen een idee voor de rit met de postkoets. Hij wilde beginnen met een muziek die voortstuwt en waarin je al wordt voorbereid op het grote geweld dat gaat komen. Naast de 25 minuten nieuwe muziek kon hij gebruikmaken van stukken die hij had gecomponeerd voor John Carpenters The Thing uit 1982 en die waren blijven liggen. Dat past prachtig. Want Tarantino zegt dat The Thing hem sterk heeft beïnvloed bij het maken van The Hateful Eight. In een gesprek met Christopher Nolan legt hij uit waar het om gaat: ‘De paranoia bonst tegen de muren, tot hij geen andere kant meer op kan dan door de vierde wand: op het publiek af.’

Morricone is nu 87. Hij begon op zijn zesde te componeren. Inmiddels heeft hij voor meer dan vijfhonderd films de muziek geschreven. Daarnaast heeft hij liedjes gemaakt, merkwaardige arrangementen voor traditionele muziek, pianomuziek, kamermuziek en symfonische muziek. In dit nieuwste werk hoor je nog beter dan ooit dat hij alles kan.

Het stuwende L’Ultima Diligenza di Red Rock, terwijl de postkoets over een besneeuwde weg rijdt, begint rustig, laag en eenvoudig met het thema. Maar geleidelijk komen daar steeds meer muzieklagen bovenop. De componist weet precies hoe hij dat moet doen. Het voortbeukende ritme dat we kennen van The Battle of Algiers maar dan kalm en beheerst, en vervolgens de ene laag na de andere er bovenop. Slagwerk dat aan galopperende paarden doet denken, felle fagotten. Fluitende, angstaanjagende violen, lage bassen met hun eigen lange frases, als altijd de trompetten en de trombones, een klein koor met een soort oerklanken, het lijkt op geblaf. Op een gegeven moment kun je niet meer onderscheiden hoeveel muziek je door elkaar hoort. In Rolling Stone zegt de componist: ‘Tarantino gaf me geen specifieke aanwijzingen en hij had geen speciaal verzoek. Hij zei alleen dat de sneeuw belangrijk is.’

Toen ik de cd voor het eerst opzette, leek het thema me wel erg eenvoudig. De muziek was meteen overtuigend, maar ik kon me op dat moment voorstellen dat hij snel zou slijten. Maar het tegengestelde gebeurt: ik heb de cd een paar keer een hele dag door gedraaid, steeds opnieuw, en ik kreeg er steeds minder genoeg van.

Toen de maestro deze muziek schreef was hij 86. Hij heeft al bekendgemaakt dat hij nog een keer gaat samenwerken met Tarantino. Het komt in de geschiedenis van de kunst vaker voor: schilders, componisten en schrijvers die op hun heel oude dag nog eens even alles uit de kast halen, en met een soort vanzelfsprekend gemak het mooiste en opwindendste maken van hun hele oeuvre. Als een soort toegift, maar natuurlijk zonder het zelf zo te noemen.

Beeld: Ennio Morricone Photo By Georges Biard Creative Commons ShareAlike Licence