De beste kunst voor thuisblijvers #16

Een pijnlijk scherpe comedy en vier andere tips

Deze weken moet de cultuurliefhebber het doen met wat er online wordt aangeboden en dus verzamelt De Groene weer de beste tips voor de thuisblijver, van gestreamd theater tot virtuele musea en online filmtheaters. Vandaag: de thuisblijftips van Thomas Heerma van Voss.

Muziek: S10 – Vlinders

S10 is een van de interessantste muzikanten van Nederland. Zingend en rappend creëert de twintigjarige keer op keer een intrigerende, intieme sfeer, en haar nieuwste album Vlinders is het meest toonvaste dat ze tot dusverre heeft gemaakt. Ondersteund door gevarieerde, opvallend rijke instrumentaties – die soms bestaan uit volle, uptempo synthesizers en bezwerende drums, en dan weer uit alleen een helder pianoloopje – grijpt S10 zestien nummers de aandacht met haar verhalen over huilbuien, over eenzaamheid, over vluchtgedrag, over de drang te groeien en een eigen thuis te vinden. Het album is persoonlijk maar nergens particulier, emotioneel en toch nooit larmoyant; op een vreemde manier voelt alles wat S10 maakt volkomen vanzelfsprekend. Alsof het niet anders kon. En tegelijkertijd ook alsof niemand anders het zou kunnen maken.

Film: Borat Subsequent Moviefilm

Sinds de eerste Borat-film uitkwam, in 2006, is er ook in de comedywereld nogal wat wokeness geslopen. Diverse sketches waarmee de Britse komiek Sacha Baron Cohen kort na de eeuwwisseling doorbrak, bijvoorbeeld als de verwijfde homoseksuele modejournalist Bruno of als zijn grove gangsterraptypetje Ali G, zouden nu waarschijnlijk op veel meer kritiek stuiten dan tien jaar terug. Het wekte daarom ook verbazing toen hij aankondigde een nieuwe Borat-film te maken: wat had die fictieve, antisemitische, antifeministische en homohatende Kazachse journalist te zoeken in het jaar 2020?

Best veel, blijkt, want Borat Subsequent Moviefilm is bij vlagen pijnlijk scherp. De grote troef van de film is actrice Maria Bakalova, die Borats dochter voortreffelijk speelt. Samen begeven ze zich in hedendaags Amerika, waar zij zich wil ontpoppen tot een nieuwe Melania en een rijke, witte man aan de haak hoopt te slaan. Hoogtepunten: de ontmoetingen met nietsvermoedende Texaanse dokters (die nog bekrompener blijken dan je denkt), de rally met giftige QAnon-supporters waartussen Borat ronddwaalt, en de nu al beruchte scène met Trumps doorgedraaide advocaat Rudy Giuliani, die stiekem wordt gefilmd als hij zich wil gaan vergrijpen aan die piepjonge Maria. Plat? Zeker. Toch blijft Sacha Baron Cohen zeldzaam sterk in het ontmaskeren van alledaagse hypocrisie.

Boek: Tove Ditlevsen – Kindertijd

Het is een goede zaak dat de drie boeken die postuum zijn samengesteld en de Kopenhagen-trilogie zijn gedoopt nu in hoog tempo in het Nederlands verschijnen. De Deense auteur Tove Ditlevsen (1917–1976) schrijft namelijk buitengewoon sfeervol, haar taal is secuur en indringend. Momenteel lees ik het sterke tweede deel, Jeugd, en dat heeft dezelfde bedwelmende kracht als Kindertijd. Dat eerste boek staat vooral in het teken van dromen. In kernachtige hoofdstukken beschrijft Ditlevsen terugblikkend haar vroegste jeugd. Ze groeit op als een eenling tussen twee wereldoorlogen in, en ze beseft gelijktijdig twee dingen die elkaar niet uitsluiten: op een dag kan ik gelukkig weg uit dit leven, en ook: op een dag verlang ik terug naar sommige vroegste momenten van ‘vreemd, oneindig broos geluk’.

Serie: The Mandalorian, seizoen 2

Er valt veel aan te merken op wat Disney de afgelopen jaren allemaal met het Star Wars-universum heeft gedaan, zelden werd een franchise opzichtiger en ziellozer uitgeknepen, maar tussen die stroom aan overbodige of ronduit belabberde films en zijprojecten gebeurde er ook nog iets goeds: The Mandalorian. De serie is niet grensverleggend of choquerend, maar wel strak en geslaagd. Hoofdpersoon is de eenzame bounty hunter Mandalorian, die rondtrekt als een klassieke revolverheld. Hij moet klusjes opknappen, vijanden verslaan, wat er precies gebeurt lijkt soms bijzaak, want het gaat om de grote lijn: die ene dolende ziel, niet per se goed en niet per se slecht, in dat immense universum. Wat de serie een dramatische, soms zelfs ontroerende ondertoon geeft, is dat Mandalorian zich moet ontfermen over een hulpeloos, klein, schattig, groen wezentje dat amper op zijn benen kan staan. In eerste instantie dacht ik vooral: goh, deze Baby Yoda is wel heel duidelijk gemaakt om extra speelgoed te verkopen. Maar algauw leefde ik mee – en het net verschenen tweede seizoen gaat op een prettige manier exact op dezelfde voet verder als waar seizoen één ophield.

Boek: Merijn de Boer – De saamhorigheidsgroep

Merijn de Boer beheerst een moeilijke kunst: hij schrijft komisch zonder dat zijn proza verzandt in meligheid of dat hij zijn personages belachelijk maakt. De saamhorigheidsgroep behoort tot zijn beste werk. In deze roman volgen we de diplomaat Bernard Wekman, die tijdens een nacht in New York terugdenkt aan de jaren tachtig, toen hij veel omging met een groepje wereldverbeteraars in Haarlem. Dat procedé van een nachtelijke terugblik vanuit New York paste De Boer al toe in zijn korte verhaal over Thierry Baudet, enkele jaren geleden, en ook hier werkt het: we gaan mee met Wekmans herinneringen, met de zijpaden en het verspringen tussen personages, en de beste scènes uit deze roman balanceren perfect tussen herkenbaar en vervreemdend, tussen ernst en lichtheid. Knap.