Een rassenrel op een Zuid-Afrikaans elitestrand

Kaapstad – In zijn bezoedelde verleden had Zuid-Afrika gescheiden stranden. De mooiste plekken waren gereserveerd voor wit. Op de minder aantrekkelijke oorden mochten zwarte en gekleurde inwoners zich ontspannen. Aan die in 1953 geïntroduceerde strandapartheid kwam 36 jaar later een einde toen president De Klerk de Reservation of Separate Amenities Act introk. Bijna alle stranden zijn nu, zeker in de hete dagen rond Kerst en oud en nieuw, het toonbeeld van diversiteit. Je hoort witte bewoners nog wel klagen over ‘die invasie uit de townships’, maar meestal schikt iedereen zich in de al lang niet meer zo nieuwe situatie.

Zo niet op het vierde strand bij Clifton, de duurste wijk van Kaapstad. Daar speelde zich eind december een rassenrel af die de gemoederen blijft verhitten. Op Clifton en andere stranden in de buurt was het dit jaar onrustig, met verhalen over berovingen, aanrandingen en drankgelagen. Om escalatie te voorkomen, zo verklaarde een particuliere beveiligingsdienst, werd die avond tot ontruiming besloten. Opmerkelijk fenomeen: particuliere bewakers die worden betaald door de lokale superrijken, vrijwel zonder uitzondering met een lichte huidskleur, die een openbare plek ontruimen.

Het was olie op het vuur in een land waar rassenkwesties uiterst gevoelig liggen. Zwarte activisten hoorden echo’s uit het verleden: witte elite jaagt zwarte sloebers van het strand omdat ze daar geen donkere lijven willen zien. Onder de noemer #ReclaimClifton besloten de activisten vervolgens tot de rituele slachting van een schaap om zo het strand te zuiveren. Het beest werd onder de ogen van de badgasten de keel doorgesneden en daarna op een houtvuur geroosterd. De actie haalde de internationale media. Zo sprak de bbc in de nieuwsstroom onder aan het scherm over een ‘Kaapse rassenrel’.

De weken daarna bestreden columnisten elkaar in de media. De witte journalist Marie-Louise Antoni trachtte alle feiten op een rij te zetten en concludeerde dat de situatie complex was en de actie vooral leek ingegeven door veiligheidsoverwegingen. De donkere publieke intellectueel Eusebius McKaiser kende geen pardon. Misschien, schreef hij, is het inderdaad zo dat er ook witte badgasten van het strand werden verwijderd. Maar dat was alleen om het racisme te maskeren, want dat is structureel en zit diep ingesleten. En dat schaap? Dat was uiteindelijk het enige echte slachtoffer van de rel.