Een recept als rebus

FRED VARGAS
DE EEUWIGE JACHT
Uit het Frans vertaald door Rosa Pollé
De Geus, 409 blz., € 22,50

Van de vele titels sinds haar debuut De man van de blauwe cirkels zijn er bij De Geus zeker al een stuk of acht boeken vertaald van Fred Vargas (1957), van beroep archeologe. Het zou wel eens de bijna ouderwets aandoende traagheid van de handeling kunnen zijn die de boeken populair heeft gemaakt. Veel misdaadromans zijn tegenwoordig twee keer te dik omdat ze voor de helft over het boeiende innerlijke en amoureuze leven van de speurder gaan. Maar bij Vargas is dat aspect nu eens wél interessant, er wordt door de personages soms echt gedacht. De slechteriken nemen voor hun (mis)daden alle tijd, als het om wraak gaat soms een half leven. Of ze willen iets unieks aanrichten of een lesje leren. Ik vat maar vlotjes wat herinneringen samen.
Dat lesje heeft overigens meer kanten, omdat de dader soms put uit oude bronnen en signalen uitzet alsof het een cultuurhistorische oriëntatierit betreft. In deze roman is het een recept voor een lang leven dat in een oud boek wordt gevonden en waarvan de tekens – een afgehakt gewei, het bot uit het lid van een kater, heiligenrelikwieën en bloed van drie maagden – een rebus vormen, ‘dit alles afkomstig uit de streek van de heilige, en opgelost in de wijn van het jaar’.
Er blijkt een oude rekening te worden vereffend, en doelwit is de centrale figuur van Vargas’ boeken, commissaris Jean-Baptiste Adamsberg, een onnavolgbare en vindingrijke geest: ‘Zijn ongestructureerde geest deed denken aan een blinde kaart, een brij waarin niets zich wist te isoleren of te identificeren als Gedachte. Alles leek zich altijd met alles te kunnen verbinden, via zijweggetjes waarop geluiden, woorden, geuren, flarden van stemmen, herinneringen, beelden, echo’s en stofdeeltjes door elkaar kronkelden.’ De zin lijkt enigszins besmet door het onderwerp, maar het gaat duidelijk om een niet alledaagse politieman. Het verhaal boeit onder meer doordat de rechtlijnigheid van het genre ver te zoeken is. Er zijn allerlei subverhalen, zoals hier de rivaliteit van de commissaris met een nieuwe collega. Iets moet er in hun jeugd in Gascogne alsnog recht worden gezet, wat de nieuwe lange tijd tot hoofdverdachte maakt.