POPMUZIEK Kanye West

Een robot met verdriet

Kanye West is op het podium wat Puf Daddy, of Diddy, of Puffy, Paffy, Piffy of hoe hij later ook ging heten, het vorig decennium in de hiphop was. De Vegasfactor, de showgigant, de lasershowrapper. Kanye Wests wereldtournee Glow in the Dark was een ongekend visueel spektakel.
Maar in de studio, als producer (in het verleden van onder anderen Mase en Jay-Z) en als rapper is hij beduidend inventiever. Hij heeft in een indrukwekkend hoog tempo een paar prima platen gemaakt en was vastbesloten van zijn nieuwe album geen herhaling van zetten te maken. Dat is gelukt. 808’s & Heartbreak, onlangs verschenen in een nieuwe versie met, jawel, een grote Kayne West-poster, is eigenlijk geen hiphopalbum geworden, maar een elektronicaplaat. Daft Punk-hiphop. Het is het album van de effecten en de techniek. De compromisloosheid waarmee West dat heeft gedaan, wekt bewondering: vanaf het openingsnummer klinkt hij als een robot, ondersteund door een rek Rolands. Het had discostampers kunnen opleveren, maar liever kiest West voor vervreemdende soundscapes. Dat maakt 808’s & Heartbreak tot een album van de koptelefoon, of van de auto tijdens nachtelijke ritten over snelwegen. Maar ook aan het nadeel ontkomt hij niet: die auto-tune over zijn stem is een trucje, en zo’n trucje verveelt al lang voor het album het einde nadert. De techniek werd beroemd door Chers hit Believe in 1998, maar zelfs bij nummers die niet ondraaglijk zijn blijkt het op den duur te irriteren.
Bovendien is de combinatie van vorm en inhoud op z’n minst een opmerkelijke. Dit is het album van het afscheid: West verloor zijn moeder en zijn relatie ging uit. Geregeld verliest hij zich in doodgeslagen clichés (‘They say the best things in live are free’, dat werk), maar soms klinkt hij, balancerend op de rand van het sentimentele zelfmedelijden, opvallend kwetsbaar: ‘My friend showed me pictures of his kids/ And all I could show him were pictures of my cribs/ He said his daughter got a brand-new report card/ And all I got was a brand-new sportscar.’ De achterkant van MTV Cribs, verwoord door een van de meest succesvolle rappers van de laatste jaren. In Love Lockdown, een van de grote hits van het album, is hij zo mogelijk nog explicieter: ‘I’m not loving you the way I wanted to/ See I wanna move, but can’t escape from you/ So I keep it low, keep a secret code/ So everybody else don’t have to know.’
Mogelijk kon Kanye West deze keer alleen zo persoonlijk worden achter een buffer van elektronica. Maar het resultaat is een album dat vooral fascineert, terwijl hij de indruk wekt te willen émotioneren.

Kanye West, 808’s & Heartbreak (Universal)