Een tragische omissie op Ground Zero

New York - Albert Camus maande ons om slachtoffer noch beul te zijn, zelfs wanneer ons groot onrecht is aangedaan. De Amerikaanse historicus en psychoanalyticus Charles Strozier had graag gezien dat zijn land zich na de aanslagen van 11 september 2001 door dat motto had laten leiden. ‘Door twee oorlogen te vechten, is Amerika een beul geworden’, zei Strozier onlangs tijdens een interview in het Center on Terrorism, waarvan hij directeur is. 'Er heerst een slachtoffermentaliteit die rechtvaardigt dat we zelf doden - precies hetgeen waarvoor Camus ons waarschuwde.’
Dat is hoe Amerika volgens Strozier op collectief niveau op 9/11 reageerde. In het zojuist verschenen Until the Fires Stopped Burning beschrijft Strozier het persoonlijke lijden van zowel de overlevenden als de nabestaanden van slachtoffers van 9/11, en wat dit betekent voor de aanstaande herdenking van de aanslagen. 'Een vriend van me, een brandweerman, was destijds ter plekke met vijf van zijn kameraden. Vier van hen kwamen om toen de westelijke toren omviel. De vijfde stierf later aan kanker. Hij is dus de enige overlevende en zal dat altijd actief met zich meedragen.’
Op collectief niveau hoopt Strozier dat de aanstaande tienjarige herdenking aanleiding is voor reflectie: 'Waar zijn we nu als land? Hoe zijn we in deze oorlogen terechtgekomen?’ Al deze factoren maken dat de onthulling van het monument op Ground Zero meer zal zijn dan zomaar een symbolisch gebaar, gerelateerd aan een rond getal. Daarom vindt Strozier het zo pijnlijk dat het concept van het monument 'serieuze problemen’ kent. Daarbij doelt hij overigens niet op het kunstwerk zelf, twee watervallen die twee gigantische vijvers voeden op de plek waar ooit de twee torens stonden. Dat noemt hij 'quite lovely’.
Als eerste laakt Strozier de keuze om alleen de namen van de directe slachtoffers van de aanslagen in marmer te graveren. 'Daarmee wordt niet stilgestaan, zelfs niet symbolisch, bij de naamloze doden. Denk alleen al aan de vele ongedocumenteerde arbeidskrachten in de keuken van het Windows on the World-restaurant.’ Strozier had graag een soort 'Tombe voor de Onbekende Soldaat’ gezien, zoals in het Hiroshima Peace Memorial Park in Japan.
Minstens even storend vindt Strozier het ontbreken van de namen van de hulpverleners en slachtoffers die pas in een later stadium aan kanker, longziekten of gerelateerde ziektes zijn gestorven. De reden daarvoor is juridisch, weet hij. 'Verbijsterend genoeg heeft de overheid onlangs besloten om de behandeling van kanker bij mensen uit die groep niet te vergoeden.’ Hij haalt het voorbeeld van zijn vriend de brandweerman nog eens aan. Zijn naam, Steve Mosiello, staat niet op het elegante marmer van het monument. 'Een ingrijpende, tragische omissie.’