Film: Diana Vreeland

Een verzonnen leven

Tijdens het kijken naar The Eye Has to Travel, een nieuwe documentaire over mode-icoon Diana Vreeland (1903-1989), gebeurt er iets vreemds.

Medium film

Vreeland drukte vooral in de jaren zestig haar stempel op de cultuur als redacteur van Harper’s Bazaar en Vogue en later als hoofd van de afdeling kostuums van het Metropolitan Museum. Maar terwijl ze in de film in geuren en kleuren vertelt over haar spectaculaire leven in de schijnwerpers lijkt ze te verdwijnen. Hoe meer ze te zien is in de beelden, hoe meer die beelden het over lijken te nemen, misschien doordat we ze zo goed kennen: modereportages waarin kleren onbelangrijk zijn, omdat het om verhalen gaat met in de hoofdrollen fotomodellen die later zelf iconen werden, onder anderen beroemde filmsterren als Lauren Bacall, Ali McGraw, Lauren Hutton en Anjelica Huston. Vreeland heeft veel gedaan, ze is een van de schrijvers van het verhaal van de moderne populaire cultuur. Maar waarom is ze als mens dan zo vreselijk afwezig in deze film over haar leven? De vraag is relevant, omdat zij zelf aan het begin zegt: ‘The story of my life has to have bite.’

Het antwoord is misschien te vinden in haar eigen levensfilosofie. Vreeland geloofde in de macht van de romantische verbeelding. Daarin ging ze heel ver. Haar eigen gezin kneedde ze totdat het paste in haar beeld van moederschap en het huwelijk. Haar zonen moesten vooral originals zijn, haar echtgenoot was in eerste instantie een man die zijn plaats moest kennen. Vreeland was in dit opzicht een feminist, maar wel zonder dat ze dat zelf door had. Grenzen of noties over fatsoen respecteerde ze nooit. Hiervan getuigde ook haar beroemde rubriek ‘Why don’t you?’ waarin ze mensen aanraadde vreemde, maar in haar ogen stijlvolle dingen te doen, bijvoorbeeld het haar van je kind in champagne wassen, ‘zoals ze in Frankrijk doen’.

In de documentaire, gemaakt door Bent-Jorgen Perlmutt, Frederic Tcheng en Lisa Immordino Vreeland, blijft de diepere betekenis van haar zucht naar de romantiek van een verzonnen leven onderbelicht. Dat komt door een onevenwichtige regiestijl die in een vlakke toon resulteert. Oppervlakte is alles, ja, maar wat betekent dat precies? Misschien ontsnapt de ‘echte’ Vreeland aan de aandacht, ironisch genoeg doordat zij zelf in haar leven bewust en onbewust feit en fictie vermengde, niet alleen in haar leefstijl, maar ook in de wijze waarop zij over dat leven vertelt. Als een Zelig lijkt ze overal bij te zijn geweest: van de belle epoque tot de roaring twenties, van een operavoorstelling in de aanwezigheid van Hitler (‘that moustache was just wrong’) tot de eerste solovlucht van Charles Lindbergh van New York naar Parijs. Natuurlijk, de helft hiervan is verzonnen. Maar Vreeland heeft er zelf nooit een geheim van gemaakt dat ze geen enkel probleem had met het idee van faction, aangezien het moderne leven nu eenmaal kunstmatig van aard was.

Zo verdwijnt Vreeland. En misschien is dat juist haar grote kracht. Zij was een van de eerste en grootste sterren van de collectief gemaakte ‘film’ Life: The Movie (term: Neal Gabler). Zij belichaamde het idee van ‘het leven als een film’, van de notie dat je jezelf kon wegcijferen, nee móest wegcijferen, om een figuur te kunnen zijn op de filmset, opgemaakt uit mode en kunst en cultuur. En misschien is de aftiteling van Life: The Movie op het scherm verschenen op het moment van het overlijden van Diana Vreeland in 1989.

Te zien vanaf 4 oktober


Beeld: Cinemien