Dries Roelvink heeft een boek geschreven. Hij werd in alle goed bekeken talkshows uitgenodigd. Ook hoorde ik hem een paar keer op de radio. Dries schreef zijn boek met één vinger op zijn telefoon, vernam ik. En toen kreeg ik de pest in.

Iedereen weet waarom Dries is uitgenodigd. Het heeft niets te maken met aandacht voor de cultuur, het is vanwege de kijkcijfers. Dries in je uitzending betekent misschien humor op de vloer, en misschien verregaande standpunten en wie weet wil hij nog wel een mopje zingen. En uit het interview kwam niet naar voren wat voor bijzonder verhaal hij te vertellen had, nee, hij had het boek met één vinger getikt!

Ik weet dat cultuur niet scoort. En alle aandacht in een talkshow mag naar Dries gaan.

Maar toevallig hou ik van cultuur. Ik wil iets horen over nieuwe vertalingen, nieuwe films, concerten, nieuwe werken van letterkunde. Dat hoeven geen ‘kampioenen’ (de beste, bekendste, grootste, omvangrijkste et cetera) te zijn, ik hoef ook geen hartstochtelijke pleidooien (liefst wel natuurlijk), maar ik wil weten wat er in onze cultuur speelt. Ik wil treffende scènes zien, mooie passages horen, aandacht voor opmerkelijke schilderijen en sommige tentoonstellingen, ik wil ontroerende muziek, of onbegrijpelijke, ik wil talenten ontdekken, of met mislukten medelijden voelen. Ik zou een programma willen als een modern essay. Met stukjes film, moppen, wat strips, wat poëzie en een gezaghebbende essayist tot wiens smaak je je kunt ‘verhouden’. Liever gezag trouwens dan vlot gebekt. Liever ratio dan emotie. Over essays gesproken: wanneer heeft u een essayist bij de talkshows gezien, of een betrokken filosoof? Onze talkshowprogramma’s zijn damesbladen.

Het is niet de eerste keer dat u zo’n hartenkreet leest. Dat betekent dat die andere hartenkreten tevergeefs zijn geweest. En dat betekent weer dat cultuur er niet toe doet.

Het vervelende is dat die damesbladen op televisie invloed hebben. Schrijvers richten zich naar die damesbladen. ‘Dit boek gaat over een moeder die haar zoon haat. Hoe was jouw moeder?’ Waag het niet om te vertellen dat je een heel gewone moeder had. Dan kun je het verder wel vergeten.

‘Mijn moeder was een hoer en bond mij altijd vast en stopte mij vastgebonden in een dekenkist.’

Vrienden van mij zeggen: ‘Maar je kunt toch podcasts luisteren?’

U zult het met me eens zijn dat opinies energie zuigen

Ja, kan. En ik luister weleens naar een podcast. Maar wat is daar veel gezeur onder, zeg. En die podcasts die over zaken gaan die me interesseren zijn na een uur afgelopen – en vaak dan nog te lang. En zoveel podcasts met een overzicht van onze huidige cultuur zijn er niet.

Als u tot hier in deze column bent gekomen, zult u het met me eens zijn dat opinies energie zuigen.

Ik kan geen advocaat meer zien en ook geen welbespraakte politicus. En eigenlijk vind ik het goedkoop om daarop te schelden, want ja, ze worden gewoon door een redactie gevraagd.

En ik heb recht van spreken. Ikzelf ben een paar keer talkshowpresentator geweest en nog nooit waren de kijkcijfers zo laag. Ik deed het slecht op de tv. Men zag een Pakistaanse restauranthouder die zijn irritatie over zijn gasten niet kon verbergen. Na elke uitzending belde Theo van Gogh mij op om te vertellen dat hij weer genoten had van mijn dedain tegenover mijn gasten. Ik deed dat niet bewust. Ik zag het zelf ook.

‘Haat je ze echt allemaal?’ vroeg Van Gogh.

Het is een kleine elite die geïnteresseerd is in cultuur en het is misschien zelfs zo dat niet één afzonderlijk lid van die elite precies kan vertellen wat cultuur vermag. Zoveel mensen er zijn, zoveel verschillende opvattingen over cultuur. De één haalt er troost uit, de ander raakt gemotiveerd om zich eens wat activistischer en misschien zelfs nog wat fascistischer op te stellen.

Wanneer je cultuur bij een kleine elite laat, krijg je pas echt een tweedeling. Sommigen leven met alle muzen als engelen om zich heen, anderen vereenzelvigen zich met het wereldbeeld en de avonturen van Dries Roelvink.

Getikt. Met één vinger.