Historisch archief belicht

Een vroege ontmoeting met Hitler

‘Hij is een man van omstreeks 35 jaar, met bruin haar en koude vischachtige blauwe oogen, het ene kleiner dan het andere, een echt gedegenereerd type met een zenuwachtigen trek om zijn mondhoeken wanneer hij spreekt. (…) Verder heeft hij een bespottelijk klein Charlie Chaplin snorretje, spreekt in korte afgebeten zinnen, met een zware stem, alsof het heil der wereld van zijn woorden afhing.’

Vier dagen bracht de joodse journaliste Lily Winner door in het Beierse hoofdkwartier van de NSDAP. Uiteindelijk ontmoette ze Hitler himself. Het verslag van haar bevindingen verscheen in De Groene Amsterdammer van 20 oktober 1923.

Erg onder de indruk van het dwaze clubje ‘oorlogszuchtige jongens’ en ‘onontwikkelde knapen’ toonde ze zich niet. Winner zag weinig reden tot zorg in de NSDAP. Behalve dan dat deze ‘de eenige goed bewapende en geoefende politieke partij is’. ‘Wanneer hij en zijn organisatie er volkomen op berekend zouden blijken een roode omwenteling te onderdrukken, dan zou voor hem zeker de mogelijkheid bestaan zich te hullen in het statiekleed van militair dictator van Duitschland op de manier van Mussolini.’ Maar nee, concludeerde Winner, bij zo'n matige leider met een clubje mislukkelingen om zich heen ‘is het moeilijk te gelooven dat hij zich ooit tot een zoodanige hoogte zal kunnen opwerken’.

Lees het artikel ‘De “Swastika”, de Duitsche “Ku Klux Klan”’ in het historisch archief van De Groene