TONEEL

Een wereld voor mij verzonnen

mightysociety9

Schrijver/regisseur Eric de Vroedtis de bedenker van een serie toneelinstallaties en theaterontmoetingen die hij met geestverwanten al sinds 2004 onder de verzameltitel mightysociety maakt. Hij blijkt een voorkeur te hebben voor barokke beeldtaal en vulkanische teksterupties, die nogal eens worden geduid als ‘over-the-top’, mighty dus, kolossaal of liever allemachtig, de kwadratuur van de onalledaagse krankzinnigheid, én vooral ook de beeldvorming daarover, centraal thema en stof voor deze serie toneelavonturen.
We zijn nu aangeland bij het negende deel, Liefde in tijden van gifaffaires, dat afgelopen voorjaar in première ging en vanaf volgende week, in een iets gewijzigde personele bezetting, een tweede speelperiode begint. De fabel lijkt eenvoudig. Een schip met giftige bijproducten van oliewinning vindt een stortplaats in een Centraal-Afrikaans land. De illegale stort maakt slachtoffers onder Afrikanen. Althans, dat wordt beweerd door de vermeende slachtoffers, hun welgemeende hulpverleners en zelfbenoemde woordvoerders. Complicatie is dat de leider van de vervuilende onderneming en de politica die het rampschip op een Queeste van het Avondland naar het Donkere Werelddeel stuurde, een gestrande verhouding hebben en twee liefdesbaby’s, die dreigen te worden ingezet als pionnen in het politieke spel rond het schip. Dat de ondernemer Jason heet en de politica Medea kan niet zomaar voor kennisgeving worden aangenomen, zo zal blijken.
Om zichzelf bij de les en zijn theatrale middelen op orde te houden, knipt schrijver/regisseur De Vroedt zijn vertelling in drieën. In deel 1 behandelt hij (in een geestige klapdeurenklucht) de beeldvorming over de gifstort: wie manipuleert wíe precies tot slachtoffer en vooral, wie heeft dat als eerste in de gaten? In deel 2 geeft hij een slinger aan het machtsconflict rondom de vuilstort, door de ondernemersechtgenote annex politica (Medea) de kapitalisten (haar eigen man Jason voorop) te laten dreigen om de eigen kinderen naar de vuilstort te brengen om daar aan de gedumpte rotzooi te creperen. Dat gebeurt in een scène die dermate adembenemend is gemaakt en zo geraffineerd wordt gesopt in een subplot over modern kunstmecenaat in de Derde Wereld dat je er als toeschouwer bijkans gek van wordt, wat ik in een voorstelling overigens een bij tijd en wijle heilzame toestand vind.
Dan volgt deel 3, in feite de klassieke catharsis, die altijd start bij de erkenning van de tomeloze zelfoverschatting (hamartia bij de Grote Grieken), waarmee de mens in zijn maakbaarheidsarrogantie iedere keer weer ruggelings in dezelfde valkuilen lazert, en waarvoor ooit de tragedie is uitgevonden, teneinde hem die repeterende vergissing en dit recidive misverstand in te peperen. Eric de Vroedt is erg goed in catharsissen. Hij stuurt dan een geniaal gecomponeerde Elckerlyc het speelveld in, altijd een mens die spreekt in tot tranen toe prangende, verwaaide zinnen als 'Ik ben de man die zijn werk doet’, of 'Ik ben de figurant/ in een ander land/ op een wereld/ die voor mij verzonnen is.’ Hier wordt hij gespeeld door Bram Coopmans, een (god zij gedankt) almaar weer opduikende zwerver in de vertellingen van Eric de Vroedt. Naast hem speelt een zwarte danser, Roché Miguel Apinsa, een atleet van de ziel, bij wie je aan iedere zinderende spier voelt dat hij het grote verhaal danst van zijn verjaagde voorvaderen uit dit vertrapte maar trotse werelddeel. Voor zo'n verstild slot heb je ál het voorafgaande nodig, anders kom je nooit in een zo sterke apotheose terecht. Een sterk constructeur en een goeie verhalenverteller is die Eric de Vroedt!

De nieuwe serie van mightysociety9 gaat van start in Theater Kikker in Utrecht op dinsdag 20 september en eindigt op 23 oktober in Theater Frascati in Amsterdam. www.mightysociety.nl