Een wet wil soms best helpen

‘Er moet een wet komen’, vond de sociaal-democraat (Melkert). ‘Het gaat niet om een wet, er moet een cultuuromslag komen’, sprak de liberaal (Terpstra).

Op 29 februari kon iedereen die zich slachtoffer voelde van leeftijdsdiscriminatie telefonisch het hart uitstorten bij een panel van bekende Nederlanders dat zich daartoe in het Haagse Nieuwspoort had verzameld. De tweeduizend bellers die het lukte het panel te bereiken, waren ‘ontzettend kwaad’ of 'diep gefrustreerd’. De elfduizend die dat niet lukte, waren dat ongetwijfeld nog meer. De luisteraars waren dientengevolge 'beduusd’ (Donald Jones).
Leeftijdsdiscriminatie leeft, zoveel is duidelijk. Bij werkgevers die weten dat jongeren goedkoper zijn dan ouderen en dus sollicitatiebrieven van lieden van veertig jaar ongelezen terzijde leggen, maar ook de negentienjarige kassabediende inruilen voor een goedkopere zeventienjarige. En bij arbeidsbureaus die om dezelfde reden werklozen boven de 45 niet meer bij- of omscholen. Maar niet alleen werkgevers, ook verzekeraars, de overheid en zelfs vrijwilligersorganisaties maken zich eraan schuldig. Jong (lees: tot hooguit 29) staat nu eenmaal voor gezond, energiek en flexibel, terwijl oud (lees: vanaf 30) synoniem is met traag, ziek en star. Beleidsmakers mogen om het hardst roepen dat ouderen langer aan het werk moeten blijven, vut- en pensioenregelingen mogen op grote schaal worden geflexibiliseerd, de ouderenrichtlijn mag zijn afgeschaft en Bolkestein mag willen dat de pensioengerechtigde leeftijd naar 67 gaat, leeftijdsbewust personeelsbeleid betekent nog al tijd gewoon oud eruit, jong erin.
Helpt een wet tegen leeftijdsdiscriminatie? Als de leeftijdsgrens uit de advertenties verdwijnt, betekent dat dan ook dat daar niet meer op wordt geselecteerd? Je laat gewoon een paar ouderen toe tot de selectieprocedure en wijst ze om formeel andere redenen af. Dan maar de cultuuromslag van Terpstra? Maar wat houdt dat in? Elke vier jaar een beldag houden en hopen dat het vanzelf overgaat?
Toch is er alle reden nog enig vertrouwen te heb ben in wetgeving. Neem de wet die regelt dat mannen en vrouwen gelijk behandeld moeten worden. U weet wel, gevraagd: Automonteur (m/v). Ook daarover werd destijds wat lacherig gedaan. Wat bleek? Werkgevers gingen in eerste instantie op de oude voet verder, maar bij de afwijzing van sollicitanten verspraken ze zich zo regelmatig dat het al snel klachten regende bij de Commissie Gelijke Behandeling. Dat begonnen werkgevers dermate lastig te vinden dat hun gedrag gaandeweg veranderde. Niet dat nu alles koek en ei is. Maar als pakweg een uitzendbureau een zwangere vrouw op oneigenlijke wijze loost, leidt een belletje meestal tot een keurige excuusbrief plus herstel van het aangedane leed. Met andere woorden, goede wetgeving is een motor voor cultuurverandering.
Ook over leeftijdsdiscriminatie wordt de commissie vaak gebeld. Maar daarmee kan zij niets, omdat er geen wet is die deze handelwijze verbiedt. Hoog tijd dus daar verandering in te brengen. Dan komt het met die cultuuromslag ook wel goed.