Opera: ‘Dangerous Liaisons’

Een wreed spel

Dangerous Liaisons, Opera2day © Marco Borggreve

Opwindende tijden in de Nederlandse operawereld. Onbekommerd worden oude opera’s drastisch bewerkt en zelfs helemaal opnieuw geschapen. Overigens deden de grote componisten tot het begin van de negentiende eeuw zelf niet anders. Aria’s werden van anderen of uit eigen werk gestolen en vrolijk hergebruikt, om commerciële of artistieke redenen. Zo kreeg Mozarts Zauberflöte vorig jaar bij Holland Opera meer diepgang door delen uit zijn Requiem in te voegen. Zijn Clemenza di Tito kreeg bij De Nationale Opera meer betekenis door die te combineren met koren uit andere composities.

Het Haagse gezelschap Opera2day gaat nu nog verder. Ze houden van de achttiende-eeuwse Venetiaanse componist Antonio Vivaldi, maar konden onder zijn 38 zelden uitgevoerde opera’s er geen vinden die het hedendaagse publiek iets zou kunnen zeggen. Dus besloten ze om samen met de Nederlandse Bachvereniging zelf een nieuwe opera te maken, met muziek van Vivaldi maar op basis van de scandaleuze brievenroman Les liaisons dangereuses van Choderlos Laclos uit 1782, waarin de Marquise de Merteuil en de Vicomte de Valmont een wreed spel spelen.

Dit was niet alleen een gedurfd maar ook een gecompliceerd proces. Eerst werd van het boek, aangevuld met passages uit Hella Haasse’s vervolgroman, door regisseur Serge van Veggel een uitgebreid scenario gemaakt. Daar werden aria’s en ensemblestukken van Vivaldi bij gezocht, die kwamen uit vele opera’s, maar vooral uit Orlando Furioso. Die muziek kreeg een nieuwe Italiaanse tekst van librettist Stefano Simone Pintor en de muziek werd opnieuw gearrangeerd door de Italiaanse componist Vanni Moretto, die ook aanvullende recitatieven en andere overgangsmuziek schreef in een oud idioom met allengs steeds meer moderne klanken.

Het resultaat is verrassend genoeg beslist geen maakwerk, maar een overtuigende Italiaanse opera, waarin bekende en onbekende melodieën met veel emotie het ontstellende verhaal van verleiding, verraad en liefde overbrengen. Onder dirigent Hernán Schvartzman klinkt de muziek uitstekend, maar ook de zangers zijn fenomenaal, in de eerste plaats alt Candida Guida als een niet zozeer gemene maar vooral stralend mooie markiezin, en countertenor Yosemeh Adjei als een onvolgroeide vicomte. Herbert Janse leverde bruikbare en soms beeldschone decorelementen; de kostuums van Mirjam Pater zijn vaak prachtig, de pruiken van Nienke Algra schitterend en spectaculair.

De makers wilden niet oordelen over het morele gehalte van hun protagonisten, maar zetten het verhaal uitdrukkelijk in de afbrokkelende standenmaatschappij van de achttiende eeuw. Daarbij stellen ze – overigens net als Lotte de Beers recente versie van Il barbiere di Siviglia bij dno – de verhouding tussen bediendes en meesters centraal. Hier worden plaatselijk hordes bediendes aangetrokken, die soms zo vreselijk worden vernederd dat ze er een open doekje voor krijgen. Aan het einde komen de dienaren steeds meer in opstand, maar de Markiezin de Merteuil heeft toch het laatste woord als zij zich afvraagt of de nieuwe, revolutionaire machten het uiteindelijk wel zoveel beter zullen doen dan de oude. Een interessant einde aan een ouderwets meeslepende en aangrijpende nieuwe opera, waar Vivaldi toch maar prachtige muziek voor heeft geleverd.


Opera2Day, Dangerous Liaisons, t/m 16 maart op tournee, opera2day.nl