Een zinderende zomer met Shakespeariaanse liefdespoëzie, Body Count en Robbie Williams en meer tips van onze critici

Onze critici verzorgen wekelijks een selectie uit het kunstaanbod. Deze week: director goes undercover in Taxi Teheran, negen wereldsteden, negen manieren van bevallen in Birth Day en een zinderende zomer met Shakespeariaanse liefdespoëzie, Body Count en Robbie Williams.

**TELEVISIE – Walter van der Kooi

Birth Day**
Begrijp ik het goed, dan bepaalt de Koeweitse sjeik Ahmad Al-Fahad Al-Shabah wie Sepp Blatter opvolgt. Zo eenvoudig liggen de zaken dus. Iets van die eenvoud ging ik begrijpen dankzij Vlaams journaliste en fotografe Lieve Blancquaert, die in het negendelige Birth Day wereldwijd culturen portretteert rond een bevalling. Simpel en briljant idee dat ons tot nu in Sjanghai, Groenland en, jawel, Koeweit City bracht. Daar kan de hoogzwangere haar intrek nemen in een bevallingssuite van een als tiensterrenhotel vermomd ziekenhuis, waar de godganse extended family met gemak tegelijk op bezoek kan komen en dat ook doet. Dat er ook een Belgische gynaecoloog werkt heeft voor de Beneluxkijker het voordeel dat Lieve niet alleen Koeweits sociale en culturele tradities vastlegt en bespreekt met Koeweiti’s zelf (wat ze uitstekend, respectvol maar openhartig doet), maar dat ze ook met haar landgenoot in een terzijde verbazing en zorg kan uitspreken over het effect van razendsnel ontstane, gigantische rijkdom die tot bijna arbeidsloos topinkomen voor het merendeel van de oorspronkelijke bevolking leidde. Hij deelt haar zorg over een verwend volk dat zich nauwelijks lijkt voor te bereiden op een post-olietijdperk. Wij doen dat ook nauwelijks, vrees ik, maar daar zal het effect nog extremer zijn. Zo ver is het nog niet en dus maakt de sjeik de dienst uit. Maar los van Koeweit: mooie televisie, dat Birth Day. Brazilië, Israël, Kenia, VS, Brazilië en België nog te gaan.

VPRO, zondags, NPO 2, 21.05 uur.

TONEEL – Loek Zonneveld

Shakespeare in de open lucht

Hijzelf kende het de twintig jaar die zijn toneelloopbaan duurde eigenlijk nauwelijks anders: de toneelstukken van William Shakespeare werden tussen 1591 en 1612 goeddeels allemaal in de open lucht in wereldpremière gebracht. De voorstellingen begonnen om 14 uur, en liepen tot het eind van de middag op een kaal toneel, ten overstaan van tussen de 1700 en 2800 mensen, een publiek dat uit alle lagen van de stadsbevolking kwam. Public theaters zonder financiële en mentale drempels – menige toneelmaker zal er nu van watertanden. Die traditie is van lang geleden, maar nog niet helemaal weg. Deze zomer telt drie Shakespeare-stukken in de open lucht.

Op een open terrein in het prachtige landschap van de Drentsche Aa speelt een gelegenheidsformatie toneelspelers onder de paraplu van locatietheater PeerGrouP het grimmige en feeërieke liefdesspel Midzomernachtsdroom. Twee stellen rollebollen door hun op de kop gezette relatie, een troep amateurtoneelspelers zwerft door een bos om te repeteren voor een koninklijk huwelijksfeest, de elfenvorsten Oberon en Titania vechten een oorlog uit met tovermiddelen, de grote manipulator is een boosaardige kabouter, Puck geheten. Koos Terpstra regisseert.

In het enorme theater in het Amsterdamse Bos geeft men dit jaar ook weer eens een Shakespeare, een van zijn zwartste komedies, met de luchthartige titel Much Ado about Nothing, in een spiksplinterverse vertaling van het duo Bindervoet & Henkes en in de regie van Ingejan Ligthart Schenk, met onder anderen Dragan Bakema, Nadia Amin en Jochem (Bambie) Stavenuiter.

Medium much to do about nothingweb

De traditie in het Shakespearetheater te Diever (ook Drenthe) brengt dit seizoen de eerste voldragen jongelingentragedie van de Zwaan van Avon: Romeo en Julia, eigenlijk een jeugdwerk, uit 1595, hetzelfde jaar van de midzomerkomedie. Een volle zomer van op kousenvoeten trippelende liefdespoëzie op het toneel, dat is iets om naar uit te kijken.

PeerGrouP, Midzomernachtsdroom, 20 juni t/m 4 juli, reserveren via VVV Groningen; Theater het Amsterdamse Bos, Much Ado about Nothing, 21 juli t/m 5 september, www.bostheater.nl ; Shakespeare Diever, Romeo en Julia, 20 juni t/m 12 september, www.shakespearetheaterdiever.nl

**POPMUZIEK – Leon Verdonschot

Body Count**

Hij schreef met Cop Killer een van de meest omstreden nummers uit de geschiedenis van de popmuziek. Onder massieve, zelfs politieke druk verwijderde platenmaatschappij Warner het nummer van het debuutalbum van rapper Ice-T’s metalband Body Count, maar de band speelt het live nog steeds. De laatste keer dat Body Count in Nederland speelde, was negen jaar geleden, met een krankzinnig slecht album op zak. Het werd niettemin een zeer vermakelijke avond in Paradiso, ook vanwege de aanwezigheid van zowel zijn vrouw als zijn zoon op het podium. Nu zijn Ice-T en zijn gitarist Ernie C terug met een nieuwe band (van de originele leden van Body Count is vrijwel iedereen inmiddels dood) en eindelijk weer eens een fatsoenlijk album. Zeer vermakelijk zijn ook de clips van de twee singles: de Suicidal Tendencies-bewerking Institutionalized en Talk Shit Get Shot, een tirade tegen online pesten, die het nooit zal schoppen tot officieel lied van welke campagne dan ook.

11 juni Melkweg The Max (uitverkocht), 12 juni Effenaar Eindhoven (uitverkocht), 13 juni Pinkpop, 15 juni Doornroosje Nijmegen.

Pinkpop

Op vrijdag staat Body Count ook op Pinkpop, net al het eveneens herrezen Faith No More, en de bombast van Muse. De meest opvallende boeking van het weekend (met onder meer Foo Fighters, Pharell Williams en Typhoon) is die van Robbie Williams, die al jaren geen fatsoenlijk album heeft gemaakt. Een blik op setlist.fm leert wat Williams de afgelopen weken tijdens festivals in onder meer Dubai speelde: heel veel covers. Waaronder een van de meest ambitieuze mogelijk: Bohemian Rhapsody van Queen. En zoals geldt voor eigenlijk de hele loopbaan van Williams: hij wint op charme.

**FILM – Gawie Keyser

Taxi Teheran**

Jafar Panahi, de Iraanse regisseur die een werkverbod van twintig jaar opgelegd kreeg wegens subversief artistiek gedrag, heeft al weer een nieuwe film gemaakt, opgenomen en wel op de staten van Teheran. In Taxi Teheran ‘vermomt’ Panahi zich als taxichauffeur en neemt hij alles wat in zijn auto gebeurt op met verborgen camera’s. Althans, dat is de bedoeling. In de praktijk pakt het anders uit: de meeste klanten herkennen hem meteen. Doordat de maker zo centraal komt te staan krijgt het werk een zelfbewust karakter, met als kernvraag wat de rol van fictie is in een werkelijkheid gecreëerd door censuur en onderdrukking.

De toon van Taxi Teheran is afwisselend humoristisch en tragisch. In de eerste scène ruziën een man en een vrouw over de vraag of de staat dieven mag ophangen die autobanden hebben gestolen. Hij is voor de doodstraf, zij pleit voor mededogen. Wanneer Panahi zich al rijdend met de discussie bemoeit, ontstaat het vermoeden dat de man hem herkent. In ieder geval heeft hij geen goed woord over voor Panahi’s kwaliteiten als taxichauffeur, en hij bijt hem toe: je bent al twee keer door de mand gevallen.

Een tweede klant herkent hem ook meteen. Het is een ‘filmkoerier’. Dat blijkt iemand te zijn die met een tas vol illegaal gekopieerde films door de stad trekt om zijn waar aan de man te brengen. Panahi is blijkbaar een vaste klant. Eerder had hij werk van Woody Allen en Nuri Bilge Ceylan, dat kennelijk niet vrijelijk te zien is in Iran, dankzij de filmkoerier kunnen bekijken.

Dan stapt Panahi’s nichtje Hana (10) in. Ze is bezig met een filmproject voor school en filmt alles wat beweegt met een draagbare camera. Maar, legt het goedgebekte meisje uit, ze zit met een dilemma: van haar juf heeft ze een lange lijst met regels gekregen waaraan de film moet voldoen voordat hij vertoond kan worden. Zo moet je de echte wereld laten zien, maar mag je geen negatieve dingen filmen. Dat betekent dat je held een stropdas moet dragen en dat vrouwen slechts mét hoofdbedekking in beeld mogen komen. Er moet dus een smetteloze held zijn, wat Hana in een ‘artistieke crisis’ stort wanneer ze vanuit de taxi een straatschoffie filmt terwijl hij geld op straat vindt en dat in zijn zak stopt. In paniek roept ze de jongen bij zich. Ze smeekt hem het geld terug te geven aan de eigenaar, een bruidegom die samen met zijn bruid even verderop een fotoreportage aan het maken was. De jongen aarzelt, maar besluit dan toch aan Hana’s verzoek te voldoen. Helaas is hij nét te laat om zijn ‘goede daad’ als ‘held’ te verrichten. Gevolg: Hana helemaal over haar toeren. Haar film voldoet zo nooit aan de regels van haar lerares.

Taxi Teheran bevat slimme observaties over de relatie tussen kunst en politiek. Het werk schuift op subtiele wijze de kracht van film in repressieve tijden naar voren. Het is een ‘onmogelijke film’, maar tezelfdertijd een film die spontaan ontstaat, zoals wanneer je een zaadje in de grond stopt en dan, verbijsterd, het resultaat ziet. Daar staat tegenover de tragedie van een getalenteerde cineast die clandestien moet draaien om zijn visie de wereld in te sturen.

Te zien vanaf 11 juni

**FILM – Walter van der Kooi

Het innerlijk landschap**

Tijdens het Holland Festival is in het Muziekgebouw aan ’t IJ een film van Frank Scheffer te zien. Het innerlijk landschap gaat over de Chinese componist Guo Wenjing en het ontstaan van zijn kameropera Si Fan (Liefdesverlangen), geschreven voor Het Nieuw Ensemble en in première tijdens het Festival.

Medium innerlijkweb

De film gaat aan de uitvoering vooraf. Guo combineert in dit werk de klassieke opera van zijn geboortestreek Sichuan met zijn eigen muziek, ook al omdat hij zich zorgen maakt over de teloorgang van de traditie in razendsnelle Chinese modernisering. Scheffers film wordt ook op de televisie uitgezonden maar ik kon hem niet vooraf zien. Scheffer heeft een indrukwekkend oeuvre op zijn naam, voor een groot deel over muziek en componisten (Varese, Zappa, Cage). Filmisch is het bovendien altijd interessant. Aanbevolen dus.

De gecombineerde filmvertoning en muziekuitvoering op dinsdag 16 juni, Muziekgebouw aan ’t IJ, 20.30 uur. Tv-uitzending van de documentaire diezelfde avond, BOS, NPO 2, 23.00 uur.


Beeld: (2) Het innerlijke landschap (Allegri Scheffer/Muziekgebouw aan ’t IJ)