Een zoenmarathon met Chileense studenten

Santiago - Soms lijkt er niets aan de hand in Chili. President Sebastián Piñera opende laatst, net als elk jaar, de liefdadigheidsinzameling Teleton. Hij gaf een toespraak over eenheid, hoop en solidariteit.

Piñera -doorgaans met de brede glimlach van een autoverkoper - moest zichtbaar moeite doen zich niet van zijn stuk te laten brengen. Twee protesterende studenten, die bij het gala waren binnengedrongen, riepen de multimiljonair toe net zo veel belang te hechten aan het onderwijs als aan het liefdadigheidsspektakel. Al snel werden zij afgevoerd.
Sinds begin mei rommelt het al in een van de meest welvarende landen op het continent. De demonstraties van tienduizenden studenten, de bezettingen van universiteiten en de bijval van de bevolking door op potten en pannen te trommelen, wordt door sommigen als een ware revolutie beschouwd, de ‘Chileense winter’. Soms zijn de studentenacties ludiek, zoals een jogmarathon rond het presidentieel paleis. Maar vaker is het grimmig en zijn er harde confrontaties met de oproerpolitie. Hierbij kwam al een jonge student om het leven. De eisen van de studenten zijn inmiddels bekend: zij keren zich tegen de privatisering van het Chileense onderwijs, waardoor de kosten hoog zijn en afgestudeerden vaak met fikse studieschulden blijven zitten.
Maar steeds vaker lijkt het protest de roep om onderwijshervormingen te overstijgen: het discours van de universiteitsstudenten en middelbare scholieren lijkt ook vooral een weerwoord tegen een economisch systeem. Want hoewel Augusto Pinochet in 1990 de macht neerlegde, is zijn economische politiek, die hij liet bepalen door vrijemarktdenkers van de Chicago School, nog in alle vezels van de Chileense maatschappij voelbaar. De generatie die nu protesteert is grotendeels opgegroeid in het post-Pinochet-tijdperk en is meegegroeid met de transitie naar democratie. Zij keren zich nu tegen het economisch systeem van Pinochet dat welvaart, maar ook grote ongelijkheid heeft veroorzaakt. Veel basale maatschappelijke instituties werden geprivatiseerd en zijn overgeleverd aan de markt. Wat terug moet komen is ‘de sociale samenhang’, zei studentenleider Camila Vallejo in een interview. De studenten deden onlangs een poging, door het organiseren van een zoenmarathon.
De Chileense regering is na het maandenlange protest niet in staat gebleken de studenten voldoende tegemoet te komen. De studenten zijn in ieder geval nog niet moe.