TELEVISIE

Een zomer van roes

One Night Stand

Als er zendgemachtigden zijn die waar voor hun (weinige) tijd en geld leveren, dan Human en Ikon. Juist zij liggen onder vuur. Dat ze voor aansluiting bij respectievelijk VPRO en KRO/NCRV kiezen lijkt hen niet te vrijwaren van halvering van zendtijd en budget; en van de opdracht strikt binnen levensbeschouwelijke grenzen te blijven, wat bij humanisme per definitie gotspe is. Natuurlijk is het bestel bezopen versnipperd en als operatie-Van Bijsterveldt tot een hoogwaardige nationale omroep zou leiden, zouden er eieren geofferd moeten voor een prachtomelet. Maar die komt er in saecula saeculorum niet. Effect is dat je een deel van je kwaliteitstelevisie de nek omdraait, terwijl Telegraaf-dependance WNL en huftergilde Powned wellicht behouden blijven onder het wakend oog van de gedoger.
‘Maar wat deze splinters maken kunnen de grote fusieomroepen toch ook’, is het antwoord. Als ze het al kunnen, doen ze het te weinig. Zonder Ikon zouden de indrukwekkende Lux-reeksen (met onder meer Antjie Krog, Susan Neiman, Zygmunt Bauman) niet zijn gemaakt. Had Wim Kayzer het voor de VPRO gedaan, zou de publicitaire aandacht eindeloos groter zijn geweest. En dat Paul Rosenmöller nu de 'populisten in Europa’ in beeld brengt, is urgent. Wie weet trouwens nog dat de Ikon tot voor kort steunpilaar van de dramacultuur was? Die dure categorie sneuvelde.
Opvallend daarom dat Human deze maand wel met vier dramaproducties komt. Duivelse dilemma’s: hoe blijf je een goed mens onder extreme omstandigheden? Daarin staan hoofdpersonen voor het soort keuzes tussen kwaden dat soms aan de orde komt in Coen Verbraaks Kijken in de ziel en die hier middels identificatie met dramapersonages nog akeliger dichtbij komen. Zoiets kan correct tekentafeldrama opleveren, maar het lijstje scenaristen en regisseurs (Mijke de Jong, Jolein Laarman, Alma Popeyus, Hein Schütz, Martijn Maria Smits, Hanro Smitsman) is indrukwekkend. In de eerste, Drone (Jaap van Heusden), werd een beeld gegeven van nieuwe oorlogvoering: vliegers die in ploegendienst vanaf de grond op enorme afstand onbemande vliegtuigen besturen en zodoende bombarderen combineren met burgermansbestaan. Met Raymond Thiry als eerste Nederlandse grondpiloot. Het gaat goed met Nederlands drama en een fundament voor de continuïteit schuilt in de (zesde) jaarlijkse reeks One Night Stand. Waarin overwegend beginnend talent een vijftigminutenfilm maakt onder auspiciën van NTR, Vara en VPRO. Daar zaten juwelen tussen als Den Helder (Jorien van Nes), Anvers (Martijn Maria Smits), Subiet! (Simone van Dusseldorp) en Snacken (David Lammers). De nieuwe reeks van acht start deze week. Ze verdienen elk een recensie, maar daarvoor ontbreekt ruimte. Slecht drama is er niet bij, wat wijst op gestegen niveau van professionaliteit. Van de vier decemberproducties zijn Dagen van gras (16-12) en Vast (23-12) mijn favorieten. Dagen van gras (Tomas Kaan en Philip Huff) vertelt over Ben die met zijn moeder in een afgelegen huis woont. Zij zit vast in rouw over lang geleden verongelukte man en kind en heeft geen oog voor haar opgroeiende zoon. De komst van een leeftijdgenoot leidt een zomer van roes, revolte en uiteindelijk bevrijding in uit een verstikkende situatie. De zware rol van Ben wordt fabelachtig gespeeld door Martijn Lakemeier, die als jongen Oorlogswinter droeg, en letterlijk en figuurlijk nog blijkt gegroeid. Vast (Rolf van Eijck en Bastiaan Tichler) portretteert Isabel in een beveiligde jeugdinrichting. Sterke film over een onbenaderbaar, getraumatiseerd meisje. Geweldig gespeeld door Sigrid ten Napel, die u bekend kan voorkomen uit Penoza en Overspel. One Night Stand brengt ook jong acteertalent.


Paul Rosenmöller en het populisme in Europa, Ikon, maandags, 20.25 uur, Nederland 2. Duivelse dilemma’s, Human, woensdags t/m 21 december, 23.00 uur, Nederland 2. One Night Stand, acht single plays, NTR/Vara/VPRO, vrijdags van 2 december t/m 27 januari, Nederland 2