Eenmanspolitiek

VRAAG: wat is het verband tussen Wilders’ plannen voor een minderheidskabinet, het afschaffen van de Eerste Kamer en een speciale ‘straatterreur-eenheid’, die ook tegen de zin van de lokale autoriteiten op het Marokkaanse tuig kan worden afgestuurd? Antwoord: het zijn stuk voor stuk uitingen van Wilders’ nijpende personeelstekort.
Natuurlijk is dat niet de belangrijkste motivatie. Door een minderheidskabinet te steunen vanuit de Tweede Kamer krijgt de PVV wel politieke invloed, maar zal zij niet verantwoordelijk worden gehouden voor impopulaire bezuinigingen. De voornaamste grond dat Wilders en de zijnen pleiten voor afschaffing van de Eerste Kamer is dat zij dit een overbodig, geldverslindend instituut vinden. Om dezelfde reden wil de PVV de bevoegdheden van de provincies inperken en keert ze zich tegen de waterschappen en de Europese Unie. En het voorstel voor een 'straatterreur-eenheid’ past natuurlijk prima in het door Wilders gekoesterde imago van zero tolerance.
Maar er is ook een groter plaatje. Al deze plannen passen naadloos binnen Wilders’ project van een eenmanspartij. De PVV heeft slechts één lid, en dat is de leider. Zo hoopt Wilders 'LPF-achtige toestanden’ te voorkomen. 'Ik weet hoe het fout kan gaan als je een partij te snel openstelt voor leden’, verklaarde hij twee jaar geleden in een interview met dit blad.
Nadeel is dat de PVV hierdoor over onvoldoende kader beschikt om op alle podia van de democratie aanwezig te zijn. Niet voor niets was de deelname aan de gemeenteraadsverkiezingen slechts symbolisch, met kandidaten in twee steden.
Hoe meer kiezers de partij krijgt, hoe meer dit personeelstekort zal opspelen. Om de belangrijkste politieke macht te worden in Nederland kan Wilders daarom twee dingen doen. De eerste optie is dat hij de PVV alsnog omvormt tot een normale politieke partij met leden. Eerdere suggesties in die richting ten spijt wijst niets erop dat de grote blonde leider daar trek in heeft.
Met optie twee is Wilders daarentegen aardig op weg. Als zijn partij zich niet voegt naar de traditionele Nederlandse politiek, dan moet de politiek zich voegen naar zijn partij. Daartoe moet het democratische bestel worden omgekneed. Alleen door een sterke centralisatie van de politieke macht in Nederland kan Wilders straks zonder omvangrijk partijapparaat tóch aan de touwtjes trekken.
Hoe dat er in de praktijk uitziet? Kijk naar Wilders’ voorstellen van de afgelopen tijd. Behalve de Tweede Kamer worden wat hem betreft zo'n beetje alle politieke instituties aan banden gelegd: weg met de Eerste Kamer en de Europese Unie, minder macht voor de provincies. Linkse burgemeesters die niet mee willen gaan in Wilders’ repressieve beleid, te beginnen met de aanpak van de straatterreur, worden overruled. Onafhankelijke rechters moeten daarentegen in de toekomst gekozen worden, net als de minister-president, die daardoor veel machtiger zal zijn.
Het maakt het minderheidskabinet waarover op dit moment onderhandeld wordt nog merkwaardiger. Het personeelsbeleid is de achilleshiel van de PVV. De partij is sterk in de Tweede Kamer, maar stelt daarbuiten weinig voor. Dat biedt legio mogelijkheden voor een oppositie tegen de PVV: senatoren kunnen zijn plannen blokkeren, gemeenteraden beleid dwarsbomen. Maar VVD en CDA doen het omgekeerde. Zij helpen Wilders zijn macht verder te concentreren. Wél regeringsinvloed, maar geen PVV-ministers die op grond van hun positie de rechts-populistische leider kunnen bedreigen in zijn alleenheerschappij.
Dat Wilders daarvan smult, is logisch. Dat andere partijen daaraan meewerken, is onbegrijpelijk.