Eenzame levenslust

Te zien: dinsdag tot en met zaterdag om 21.15 uur in Het Scheefgegroeide Huis, Middenweg 33 te Ruigoord. Informatie en reserveren: 075-310231.
Als je met de bus gaat, word je afgehaald bij de halte. Dan is het nog een eind lopen door een drassige wei, over een loopplank, voorbij de slagboom en dan gewoon de stille weg volgen tot de bomen in de verte. Onderweg kun je denken dat je in Frankrijk bent. Ook kun je een vrouw tegenkomen met twee staartjes en een joviale grijns waaraan meer dan twee tanden ontbreken. Zij hoort er niet bij. Of toch weer wel, want je bent in Ruigoord.

Ouderdomsvlekken van Don Duyns is onderdeel van Noordpunt- Zuidpunt van Hollandia, een serie locatievoorstellingen van jonge makers op verschillende plekken in Noord-Holland. Vorig jaar maakte Duyns in dezelfde serie Dik, Abe, Johnny en Hansje. Een voorstelling met vier acteurs in het kerkje van Ruigoord. Nu werkt hij met drie actrices - Christine van Stralen, Saskia Temmink en Luutgard Willems - op een plek die nog meer afgelegen ligt. ‘Het scheefgegroeide huis’ is een oud verzakt gebouw aan de rand van het dorp, dat voorlopig van de ondergang is gered door krakers.
Opnieuw zien we hier personages in het voorportaal van de dood. Bij Dik, Abe, Johnny en Hansje ging het om vier Hollandse helden die even terugkeerden uit de vergetelheid. In Ouderdomsvlekken zien we drie oude vrouwen aan het einde van hun leven. De opstelling is hetzelfde: de spelers zitten op een rij tegenover het publiek. Maar deze voorstelling is stiller. De Hollandse helden maakten een burleske dodendans bij het schijnsel van het haardvuur. Ze wilden zichzelf nog een keer bewijzen, alle historische misvattingen rechtzetten. De oude vrouwen zijn meer in zichzelf gekeerd. Ze willen niet zoveel, ze zijn voornamelijk. Het gevecht dat zij voeren, speelt zich grotendeels af in hun hoofd. Ze vechten met hun herinneringen, met hun onwillige ledematen, tegen de verveling en tegen de voortschrijdende verwarring. En achter hen wordt het langzaam donker.
Toch is het een opgewekte voorstelling. Dat heeft vreemd genoeg te maken met de eenzaamheid van de drie vrouwen. Ze moeten eigenlijk weinig van elkaar hebben. De saamhorige gezelligheid van de drie tachtigjarige acteurs in Koos Terpstra’s recente voorstelling Oud is bij Don Duyns ver te zoeken. Voor hem zijn bejaarden geen helden. Ze zijn net zo mooi, uniek, kleingeestig of vervelend als alle andere mensen. Het enige dat deze ouden van dagen tot voorbeeld maakt voor de jongeren is hun eerlijkheid. Ze weigeren om nog langer iets op te houden. Ze weigeren om vriendelijk te zijn, daar zijn ze te oud voor. Ze hebben geen zin meer om echte gesprekken te voeren. Ze zeggen wat er in hen opkomt, en dat kan een kleurige herinnering zijn of een plotselinge boosheid over het een of ander. Het is onvervalste levenslust wat daar in die oude dames bruist, en dat laat zich niet uitblussen door de grijsheid van het bejaardenbestaan.
En daarom zijn deze dames zo op hun plaats in dat scheefgegroeide huis. In die ruimte waar de ongeverfde plekken op het behang niet weggepoetst zijn, maar gekoesterd als tekens uit een verleden. Op die kale plekken heeft iemand (vormgeefster Elian Smits?) de voorwerpen geschetst die er hebben gehangen: een klok, een radiator misschien. Dit huis was allang weggevaagd als er geen mensen bestonden die zich niet laten wegjagen door bestemmingsplannen. Mensen die kunnen overleven in eenzaamheid, zonder luxe, die het niet erg vinden dat je de plee moet doorspoelen met water uit de kraan. Mensen die zich niets aantrekken van de hedendaagse ideeen over bezit.
De krakers in het scheefstaande huis ontvangen de bezoekers van Ouderdomsvlekken alsof het ook hun huis is. ('Van de zon moet je afblijven’, zegt een van de drie bejaarde vrouwen, 'De zon is van iedereen.’) Na de voorstelling zegt een kraakster dat ik altijd langs mag komen. Ze wijst naar buiten als ze vertelt over de oprukkende stad die Ruigoord bedreigt. Overal om ons heen zien we lichtjes in de verte. Maar deze vrouw lacht. 'Ik woon in een magische cirkel.’