Egorap

Onsmakelijk noemde politiewoordvoerder Wilting hun videoclip. De Spookrijders zelf zien zich juist als de meest correcte hiphopband. ‘Ik probeer mijn kinderen meer te stimuleren hun talenten te gebruiken.’

ER WERD MET de stroom geknoeid, dat weten ze zeker. Cliff: ‘Niks zo fucked-up als gestoord worden in je muziek.’
Stefan: 'De minidisc sloeg over, een paar keer achter mekaar. Clyde wilde er met die opmerking een leuke draai aan geven, bij wijze van geintje. Hé, al die politie hier, dacht hij, zouden die soms…’
Clyde: 'Fuck the police, riep ik.’
Het schalde door de speakers, echode over het plein. De menigte - merendeels Marokkaanse, Turkse en Surinaamse jongeren - joelde. Vlak daarop moet er vanaf het podium een T-shirt in de kolkende massa geworpen zijn.
Cliff: 'Klaas Wilting zegt dat wij dat shirt gegooid hebben, dat is vette bullshit.’
Clyde: 'Toen wij op het podium stonden, zagen we alleen feestende mensen die uit hun dak gingen op onze wrede stile.’
Stefan: 'Het moet gegooid zijn toen wij allang van het podium af waren.’
Wat er zich vervolgens voltrok, weten ze alleen van horen zeggen. In het publiek begonnen twee vrienden met elkaar te stoeien om het shirt, niks serieus. Een argwanende diender schatte de situatie anders in en kwam hardhandig tussenbeide. Waarop de vrienden zich tegen hem keerden. De agent voelde zich in het nauw gedreven en brulde een noodkreet door zijn portofoon. In de daaropvolgende minuten stroomde vanuit alle delen van de stad het blauw toe. Met zwiepende wapenstok en onstuimig happende herdershonden werd de menigte uiteengedreven.
Cliff: 'Wij hadden toen al afscheid van elkaar genomen. Ik reed de ringweg op toen ik de cops met busjes, zwaailicht, sirene en al zag aankomen.’
Stefan: 'Ik zocht mijn vrouw en kinderen die ergens in het publiek op mij stonden te wachten. Toen al die agenten begonnen te meppen, heb ik ze in veiligheid gebracht.’
Clyde: 'Ik tuurde in de achteruitkijkspiegel, van schrik maakte ik een slinger over de weg. Ik zag de zwaailichten, zat te trillen achter het stuur.’
DE SPOOKRIJDERS ('we gaan in ons eentje tegen de stroom in’) zijn in de schemerige avond van zaterdag 3 juli de laatste act op de 'Street Party West’ op het Amsterdamse Mercatorplein. Tot die tijd is het feest, zoals stadsdeel De Baarsjes het in oorsprong ook bedoeld had, een leuke opluistering bij de viering van het eenjarige bestaan van het vernieuwe Mercatorplein. Daarna gaat het finaal mis. De band van Cliff Nille (23), Clyde Lowell (30) en Stefan Kuil (29) - hiphoppers in de Nederlandse taal - wordt door de autoriteiten als de aanstichter beschouwd.
Cliff: 'Heel veel hiphopbands zouden een moord plegen voor deze publiciteit. Daarom denkt iedereen dat wij dit gewild hebben. Ik zweer je, toen wij hoorden wat er gebeurde, dachten we oprecht: kut man, dit is shit.’
Stefan: 'Toen ik met mijn gezin wegreed zei mijn vrouw: als ze jullie maar niet de schuld gaan geven. Dat kan toch helemaal niet, zei ik nog. Maar ’s avonds bij AT5 stond Klaas Wilting ons al verdacht te maken, een oorzaak te zoeken voor het gedrag van zijn mensen. We hebben elkaar meteen gebeld, woest waren we erover.’
Afgelopen vrijdag, terug op het Mercatorplein. Met z'n gebleekte sik en kroeshaar wordt Clyde als eerste herkend. Het gerucht verspreidt zich razendsnel. Uit de straten die op het plein uitmonden, stormt de plaatselijke jeugd op ze af. Voor een handtekening of om ze even aan te raken. Vanaf de balkons aan de Berlage-blokken wordt geroepen en gezwaaid. De kolossale Cliff, in een vuurrood trainingspak, tilt een kleuter boven zijn hoofd.
'Als klein jochie wilde ik al platen draaien’, vertelt hij. 'Kleine mafkees, sodemieter op, zeiden volwassenen dan. Maar een kleine jongen kan later die big dog daar in de business zijn die jou dankbaar is en klaarstaat met zijn hulp. Zo denk ik erover. Je moet erop rekenen dat ooit op een dag the pay back gaat komen. Het draait om respect, moet je weten.’ Het glunderende jongetje wordt neergezet.
Uit een zwaar gesponsord busje zijn Theo van Gogh en Menno Buch te voorschijn gekomen. Er worden opnamen gemaakt voor Hoe hoort het eigenlijk?, het gezamenlijke programma van Van Gogh en Buch. De Spookrijders mogen voor de gelegenheid hun nummer Klokkenluiders ten gehore brengen.
'Eén cd uitgebracht en al meteen zo arrogant lang op je laten wachten’, zegt Van Gogh na de drie handen te hebben geschud. Tijdens de opname van het nummer wordt de band gadegeslagen en vocaal ondersteund door een rap aanzwellende menigte. Levend is de herinnering aan de gebeurtenissen van 3 juli.
Clyde: 'Het is dé truc om de aandacht van jezelf af te leiden. Dat ik fuck the police heb geroepen, kwam ze ineens heel goed uit.’
Cliff: 'We moesten wel met een tegenzet komen. De politie heeft onze naam door het slijk gehaald. Uit de clip van Klokkenluiders blijkt dat zij de ware schuldigen zijn.’
KLAAS WILTING, hoofdstedelijk politiewoordvoerder, heeft de videoclip bij het nummer Klokkenluiders in diverse media gekwalificeerd als 'onsmakelijk’. In de clip zien we De Spookrijders verkleed als agenten. Onder invloed van drank en drugs scheuren ze rond in een patrouillewagen om naar hartelust misdrijven te plegen. Een moeder met kinderwagen wordt van haar boodschappen beroofd, onder een viaduct wordt een arrestant afgetuigd. Een en ander wordt afgewisseld met amateuropnamen van de Mercatorplein-rellen.
Cliff: 'Je ziet hoe een onschuldige jongen door een politieherder in z'n kruis wordt gehapt. En hoe, pets, pets, een onschuldige vrouw rake klappen krijgt.’
Stefan: 'Je ziet dat al die agenten even een keertje willen slaan. Ook de maker van het filmpje krijgt ervan langs.’
De camera’s worden ingepakt, Buch en Van Gogh verdwijnen in hun busje. Zonder de rellen, geven De Spookrijders even later in een rustig etablissement toe, was de hausse aan publiciteit die ze de laatste twee maanden overspoelde, hoogstwaarschijnlijk uitgebleven. In de commerciële muziekbusiness, moeten we weten, heerst een conservatisme dat nieuwe, experimentele stromingen geen mogelijkheden biedt.
Clyde: 'Ondergronds is de Nederlandstalige hiphopbeweging oppermachtig. Allochtone jongeren uit achtergestelde delen van de grote steden zijn trouwe luisteraars die elk op hun manier de weg naar de muziek wel vinden.’
Maar omdat zij nauwelijks over middelen beschikken, strekt de bekendheid van ondergrondse rapbandjes zich vaak niet verder uit dan een klein deel van de stad, vertelt Stefan. En wie aan de oppervlakte wil geraken, zeggen De Spookrijders, moet compromissen sluiten met de gewraakte en gehate industrie.
Cliff: 'Ik als zwarte moet dus in Hilversum gaan uitleggen waarom ik mijn muziek maak zoals ik die maak. Het antwoord van de heren is altijd: het is te hard, het moet anders. De mensen die niks van hiphop weten hebben de macht.’
Dat De Spookrijders nu het grote publiek bereiken en toch gelijktijdig hun underground-komaf niet hoeven te verloochenen is, cynisch genoeg, aan de rel te danken.
Stefan: 'Dankzij Wilting zijn we nationaal bekend. Wij zijn de stem van de generatie waar zijn mannen zo op in hebben staan hakken. Wat hij klein had willen krijgen, is machtig boven zijn hoofd gegroeid.’
Hoewel het grote geld nog niet binnenstroomt, heeft Cliff als eerste van de drie zijn reguliere baan eraan gegeven.
'Ik was blij dat het eindelijk kon. Ik werkte bij Kreymborg. Mensen wilden de baas over mij spelen terwijl ze niet weten wat ze doen. Mijn chef zei: hé Cliff, ga die hemden goed zetten. Was ik halverwege zei hij: til dit effe naar beneden en ga dan bij de kassa helpen. Was het zes uur, zei hij: die hemden zijn niet goed. Zo ging het telkens. Mij bewust fouten laten maken. Ik heb gezegd; fuck you, klim mijn rug op. Ik kan wel rondkomen zonder Kreymborg. Ik ga De Spookrijders groot maken.’
IN EEN RAPPORTAGE die vorige week aan de Amsterdamse gemeenteraad is gezonden, biecht de politie op dat bij de ongeregeldheden van 3 juli hier en daar 'een klap te veel’ kan zijn uitgedeeld. Het eerder gemaakte verwijt aan het adres van De Spookrijders blijft gehandhaafd: door fuck the police te roepen, aldus de opstellers van het rapport, heeft de band negatief bijgedragen aan de rellerige sfeer op het Mercatorplein. Van de mogelijke strafrechtelijke vervolging van de zanger wordt vooralsnog niet afgezien.
Voor de stelling dat rapmuziek geweld in de hand werkt, is nooit waterdicht bewijs geleverd. In de Verenigde Staten werd niettemin nog niet zo heel lang geleden muziek van de rapper Ice T, die in een van zijn nummers de gang en wandel van een copkiller bezong, uit de handel genomen en vernietigd. Een Frans rapduo dat de door de Amerikaanse rappers van Niggaz with Attitude (NWA) geïntroduceerde kreet fuck the police met nique la police waagde te vertalen, verdwenen voor enkele weken in het cachot.
Stefan: 'Het feit dat ze Clyde willen vervolgen wijst erop dat het in Nederland ook die kant uitgaat. Terwijl in ons geval de vraag of hiphop geweld uitlokt, helemaal niet eens aan de orde is. In de scene staan wij bekend als de meest correcte hiphopband die er bestaat. Wij portretteren onszelf in de muziek, hoe we leven en denken. Het is bij ons meer egorap dan gangsterrap.’
Cliff: 'We hebben geen raps over ge weld. Aan dat stereotiepe van naakte bitches en guns doen wij niet mee.’
Cliff groeide op in Amsterdam-West. In zijn straat woonde nog één andere Surinaamse familie, verder twee Marokkaanse gezinnen. De rest was Hollands. 'Als je nu op mijn homeground gaat kijken, zie je alleen maar Marokkanen en Surinamers. Blanken zijn weggetrokken. Toen ik klein was, waren er nog veel winkels. Alle winkels van toen zijn weg, een braderie is er nooit meer. Cinema International is totaal verpauperd. Mensen durven niet eens meer naar de film te gaan. Ik was er vorige week nog. Mijn vrienden zijn het die daar op straat staan. Wat moeten ze anders, er is niks voor ze, nog geen bloody buurthuis. Dus gaan ze kloten, op een hoek staan, mensen beroven. Ik durf een meier met je te wedden dat ze er nu weer staan. Ik heb een vriend daar, hij won Electric Boogie-prijzen bij de vleet. Nu is hij zwaar aan de dope. Dan denk je wel: shit, dat was mijn boy. Zovelen heb ik er zien afglijden, junk zien worden. Ik ben er om hun plaats in te nemen, om te doen wat zij eigenlijk hadden willen doen. De jonge jongens van nu praat ik moed in. Dat is mijn plicht, ze kijken naar mij op, in hun ogen heb ik het gemaakt. Trots komen ze naar me toe, kloppen op mijn schouders en vragen hoe ze rappen moeten. Je moet schrijven wat je zelf voelt en dat laten rijmen, zeg ik dan.’
Omdat de raps in opgepept en met uitheemse klanken geïnfecteerd Nederlands de microfoon worden in geblèrd, gaat er voor de argeloze luisteraar een extra gevaarlijke dreiging vanuit, zeggen De Spookrijders. Dat de populaire muziekzender The Music Factory (TMF) onlangs besloot het nummer Klokkenluiders te boycotten, zou hiermee te maken kunnen hebben. Directeur Saskia Slegers van Djax, het platenlabel van De Spookrijders, riep TMF-programmadirecteur Frank Helmink op het matje. Deze bleek behalve voor de vurige lyriek ook bang voor juridische complicaties als de geruchtmakende clip bij het nummer uitgezonden zou worden. De zender wilde de beelden eerst voorleggen aan de Amsterdamse politie. Uiteindelijk is een compromis gevonden: na achten wordt het nummer alsnog uitgezonden. Cliff: 'Wel cokesnuivende gabbers en explicit gaysex van George Michael, maar niet het lef hebben ons te draaien. TMF is bang voor ons publiek. Wij zijn te dicht bij huis, wij zijn so fucking real.’
Clyde groeide op in Amsterdam-Oost. 'Ik ging naar een school in Zuid. Ik was de enige neger in de klas. Pesterijen op vijf december, een klotetijd was het. Ik was onzeker, stotterde als een gek. Al mijn frustraties van vroeger kan ik kwijt in de raps die ik nu zing en schrijf. Ik ben geen nummertje meer, ik ben dé man. Fuck iedereen die dacht dat ik het niet zou worden, fuck al die gasten die dachten Clyde is lui en wil niet werken en is dom want hij blijft zitten. Misschien was het niet voor mij weggelegd om tienen te halen met wiskunde. Dat ik op m'n kamertje meer tijd aan muziek dan aan huiswerk besteedde, heeft me toch geholpen. Zelfs mijn moeder die zo ongerust was, heeft het nu begrepen.’
Stefan is eveneens in Amsterdam-Oost opgegroeid. 'Ik kom uit een arbeidersgezin. Mijn ouders waren van het type werken, brood op de plank. Ik probeer mijn kinderen meer te stimuleren, hun talenten te gebruiken. Daar was bij mij thuis geen aandacht voor. Toen ik ging rappen, zei iedereen: dat is toch alleen voor negers. Maar Clyde, die ik ken van de middelbare school, heeft mij altijd enthousiast weten te houden.’
Van Cliff hadden Stefan en Clyde al veel gehoord. Clyde: 'Twee jaar geleden stapten we op hem af. Op baseline parties rockte hij de mikes wreedaardig mooi.’
Stefan: 'Hij had lef, durfde de jongeren een remix met flarden Wagner voor te schotelen.’
Cliff: 'Ach, ik maakte gewoon een beat die de juiste stijl voor ons was, zo is het begonnen.’