Egypte’s informele economie neemt stilletjes de straten over

Caïro - Een van de meest zichtbare resultaten van Egypte’s revolutionaire weken is de komst van een massale informele economie in de stedelijke centra. Omdat de politie sinds de revolutie aan macht heeft ingeboet, hebben talloze handelaren hun kans gegrepen en bezit genomen van een centraal stukje Caïro. De chaotische straten zijn nog onoverzichtelijker, stoepen en pleinen veranderen in markten en parkeerplaatsen worden terrassen. Dit proces wordt door de Iraanse socioloog Asef Bayat omschreven als ‘de stille infiltratie van het alledaagse’. Deze infiltratie is volgens Bayat onderdeel van een overlevingsstrategie van de armen. Door een gebrek aan economische perspectieven of sociale zekerheid zijn zij gedwongen om de beste afzetmarkten voor hun informele handel op te zoeken, ook al brengt dit hen in conflict met de staat. Dit conflict is een strijd tussen de stedelijke armen en de gegoede klasse - belichaamd door de staat - waarbij ideeën over openbare orde, publieke ruimte en publieke goederen aan de kaak worden gesteld.
Wanneer de staat zwak is, is de 'stille infiltratie’ het duidelijkst. Zo ook in het huidige Egypte. In het verleden hielden de Egyptische autoriteiten de verkoop van Chinees speelgoed en belminuten zo veel mogelijk buiten het centrum van Caïro. Het was een eeuwig kat-en-muisspel tussen beduchte handelaren en de corrupte politie, die altijd op zoek was naar een lucratief slachtoffer. In het centrum van Caïro was het aantal bedelaars daarom altijd relatief laag. In vergelijking met andere steden in de Derde Wereld was de afwezigheid van zwermen handelaars bij stoplichten bovendien opmerkelijk.
Ze waren er wel, maar ze hielden zich zo onzichtbaar mogelijk en concentreerden zich op hit and run-transacties. Het gebeurde regelmatig dat een verkoper tijdens de aanschaf van een pakje kauwgom plots zijn spullen pakte en verdween. Of dat het tafeltje waaraan koffie werd geserveerd naar binnen moest en de klant zijn kopje staand moest leegdrinken. Tot onvrede van winkelhouders is de interimregering momenteel niet bij machte op te treden tegen de informele activiteiten. Zij wachten met smart op de terugkeer van het gezag. Voor de informelen kan de huidige impasse echter niet lang genoeg duren.