Einde aan de missie

Hoe komt het dat een groeiende meerderheid van de kiezers vindt dat er nog dit jaar een eind moet komen aan de Nederlandse militaire aanwezigheid in Afghanistan? Omdat onze soldaten zo laf zijn dat het te veel gevergd is ze nog een jaartje te laten blijven? Omdat we een langere aanwezigheid niet meer kunnen betalen? Omdat het ons mankeert aan solidariteit met de Navo in het algemeen en met de Afghanen in Uruzgan in het bijzonder? Dat is het allemaal niet. In de kwestie-Afghanistan heeft de ongeloofwaardigheid van dit kabinet het maximum bereikt. Na het rapport van de commissie-Davids over Irak kon er niets meer bij. De meerderheid heeft genoeg van plechtige beloften die door de volgende plechtige beloften worden achterhaald, genoeg van het beroep op de ‘wetenschap van nu’ die destijds ook al bekend was maar genegeerd werd. Zij heeft geen boodschap meer aan een Atlantische solidariteit waardoor we in een uitzichtloze oorlog zijn betrokken. De meerderheid - links, midden of rechts, dat maakt hier geen verschil - slaakt een diepe zucht van verlichting omdat we van dit gezelschap verlost zijn. Het is nog een wonder dat het zo lang heeft geduurd.
Sinds het najaar van 2001 is Afghanistan het toneel van mislukte experimenten. Tegen het einde van dat jaar dachten Bush en Rumsfeld dat daar de klus (zoals we een oorlog tegenwoordig noemen) geklaard was, zodat ze aan de volgende klus konden beginnen: Irak. De aanstaande zege daar zou het begin zijn van een nog veel grotere klus: de totale hervorming en democratisering van het Midden-Oosten. Onze staatslieden trapten erin. Ze slikten de leugens en de waanvoorstellingen van Washington, misschien soms tegen beter weten in. Dat moet nog nader worden uitgezocht. De commissie-Davids heeft zich beperkt tot de volkenrechtelijke kant. Met de volle Nederlandse medewerking is deze klus uitgedraaid op een bloedig fiasco. Dat heeft de Nederlandse binnenlandse politiek niet geraakt.
In 2006 gingen we naar Afghanistan om daar in Uruzgan de leading nation te worden. Eerst opbouwen zoals het volk door het kabinet was wijsgemaakt (en de ministers zullen dat zelf ook wel hebben geloofd), daarna vechten en sneuvelen, en nu, als het trio van vechtersbazen - Balkenende, Verhagen, Van Middelkoop - zijn zin zou hebben gekregen, misschien wel het trainen van de Afghaanse politie. Van het scholen bouwen, waterputten slaan enzovoort zal ongetwijfeld iets terecht zijn gekomen. Maar nog terwijl Bush president was, kwamen de Taliban terug. Meer vechten. Nadat Obama het bewind had overgenomen is dat niet veranderd. Wel is hij aan het volgende experiment begonnen: eerst het eigen leger en de Navo versterken, en dan in 2011 beginnen met het terugtrekken.
Intussen, nog vóór de val van het kabinet, was in Afghanistan de volgende grote operatie begonnen. Een leger van vijftienduizend Amerikanen en Britten ging Marjah, een stad van tachtigduizend inwoners veroveren. Iets groter dan Assen. Intussen zijn daar tegen de veertig Taliban-strijders gedood en 27 burgers. Na het vorige ongeluk met veel burgerdoden heeft generaal McChrystal opnieuw zijn diepste verontschuldigingen aangeboden. Nu was het de beurt aan de Britse commandant. President Karzai liet een verbitterd protest horen. Daarna kwam McChrystal nog met een videoboodschap van diepe spijt. Het is tekenend dat het maken van excuses ook tot de klus hoort. Al jaren. Het opperbevel schat dat binnen een maand Marjah zal zijn heroverd. Hoeveel burgers zijn er dan op de vlucht? Hoe groot is de materiële schade dan? Wie gaat de wederopbouw uitvoeren?
Nederland heeft twee goede redenen om nu een eind te maken aan de missie. Onze militairen zullen aan het eind van het jaar er tweemaal zo lang hun best hebben gedaan als was afgesproken. In die vier jaar hebben ze dan bewonderenswaardig werk gedaan, maar voortdurend onder Amerikaans opperbevel. In Den Haag is langzamerhand de indruk gewekt dat we met
Uruzgan een bilaterale verhouding hadden. Maar in feite zijn we daar sinds 2006 figuranten in een steeds weer mislukkende klus geweest. En tot dusver is er geen enkele garantie dat Obama en McChrystal nu wel zullen slagen.
Washington is bang dat de Nederlandse weigering om nog verder mee te doen
aanstekelijk zal werken. Op het ogenblik zijn er 75.000 Amerikanen in Afghanistan. Tegen het einde van het jaar moeten het er negentigduizend zijn. Ze worden geholpen door veertigduizend man, afkomstig uit 43 andere landen. In Europa verliest de operatie snel de publieke steun. Nederland is het eerste land dat daar de consequenties uit heeft getrokken. Washington is bang dat het een precedent zal zijn. Dat zouden de Amerikanen
dan aan zichzelf te wijten hebben. Ontwerp na negen jaar een strategie waarmee bewezen wordt dat die werkt. Dan kan in Den Haag worden bekeken of we weer zullen meedoen.