TELEVISIE

Eindeloos geouwehoer

Vrije geluiden

Op de vroege morgen van de dag waarop de Zilveren Reissmicrofoon werd uitgereikt aan Hans Haffmans stemde ik af op Van Trigt tot Negen dat het mooie Viertakt vroeg verdrong. Monter kondigde Annet een aria uit een Bach-cantate aan met: ‘Peter Kooy op bas.’ Brava! Nu nog Maria Callas 'op sopraan’ en Anne Sophie von Otter 'op zang’ en de jeugdige luisteraars stromen toe, dacht ik - woedend. Deed deze druppel de zendercoördinator inzien dat het echt niet verder kon? En dat op een specialistische zender waar tachtig procent van de luisteraars beduidend beter in de materie is ingevoerd dan de presentator - wat niet zozeer haar als beleidsmakers is te verwijten?

Enfin, kort daarop kwam het bericht dat zij de Radio 4-ochtend niet langer kan combineren met andere werkzaamheden. Maar, dreigde Hilversum, de formule (nieuwsoverzichtjes, interviewtjes, files en lichte mopjes) blijft. We moeten vooral niet denken dat wij en Haffmans gewonnen hebben. Die kreeg later die dag dus zijn prijs en hield een geroerd verhaal waarin hij onder meer Han Reiziger eerde als grote voorganger. Natuurlijk refereerde hij aan Met Mozart op reis, waarin Reiziger samen met geluidstechnicus en melomaan Jan Tittel de sporen van Mozart volgde. Eindeloos geouwehoer waar Gods en Wolfgangs zegen overduidelijk op rustte en dat ten onrechte nooit die zilveren microfoon heeft gekregen. En ik herinnerde me Reiziger in muziek, waarin radioman Han in 1989 zijn wonderbaarlijke entree op de televisie maakte, in een hokje met grammofoon en krap ruimte voor een handvol muzikanten, bewijzend dat liefde voor en kennis van muziek eindeloos belangrijker zijn dan gladde presentatie, gelikte formule en prestigieuze locatie.
Daarom dit weekend weer eens gekeken naar Vrije geluiden, erfgenaam van Reiziger. Dat met Melchior Huurdeman een nieuwe presentator heeft, na acht jaar de mij net iets te markante Hans Flupse. Op zaterdag eerst een herhaling met typerende mix: cellosuites van Bach met Dmitri Ferschtman; het Kievse kamerkoor Credo met Oekraïens religieus en traditioneel repertoire; en Malinees singer-songwriter Salif Keita. Het werk van een krankzinnig geworden programmeur, maar dan wel in de geest van 'er bestaan geen goede en slechte genres, er bestaat alleen goede en slechte muziek’. En dit was fabelachtig. De Himalaya van het klassieke cellorepertoire; Oost-Europese koorcultuur waar je koud van wordt; en een zanger die door tekst, muziek, levensloop en humanitaire strijd ten gunste van Afrikaanse albino’s door merg en been gaat. Zondag gamelan en een mix van traditionele Balinese en moderne westerse dans, waarbij oosterse geest en Twentse witte wieven elkaar ontmoeten; Brahms’ vioolconcert door Kroatisch pianist Dejan Lazi omgetoverd in Brahms’ Derde pianoconcert; en beginnend Sonnekai-kwartet, jongste generatie van Hollandse Sinti-muzikanten. Voor gamelan en cross-over-spiritualiteit mis ik het zintuig. Dat vioolconcert gaat altijd door merg en been dus waarom een pianovertaling - maar door Lazi’s musicologische en overtuigende toelichting word ik toch minder calvinistisch, zeker als hij daarna schitterend een Brahms-pianorapsodie speelt. En waar ze altijd die nieuwe blikken zigeunerjonkies vandaan halen (deze keer drie Rosenbergs en een Reinhardt) is een raadsel.
De gave van het woord had aanvoerder Wattie Rosenberg niet. Dus vroeg Huurdeman maar namens de muzikanten of misschien iemand hun manager wil worden. Hierbij graag doorgegeven.

Vrije geluiden, VPRO. Zondags 10.30 uur, Nederland 1. Herhaling zaterdags 9 uur, Nederland 1. Haffmans mooiste, NPS. Maandag t/m vrijdag 15 uur. Radio 4