Eindspel Afghanistan

AFGELOPEN maandag werd het eindspel in de Afghaanse oorlog ingezet. Niet met een offensief, maar met een internationale conferentie in Bonn, waar eind 2001 door de internationale gemeenschap een schitterende toekomst voor Afghanistan werd uigetekend. De Taliban die toen vernietigd leken, voeren nu al zeker zeven jaar een guerrilla die jaarlijks aan kracht wint en maar niet kan worden ingedamd door ruim 150.000 Navo-troepen, meer dan de Russen ooit in Afghanistan hadden. Er is geen militaire oplossing. Minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton zei het in Bonn nog maar eens. Het is een krachteloos zinnetje geworden. Al in 2005 spraken Navo-commandanten het plechtig uit. In de vijfenhalf jaar nadien werden meer dan 2600 Navo-militairen gedood en meer dan tienduizend Afghanen, niet alleen strijders, ook burgers, van wie een aanzienlijk deel door Navo-bombardementen. ‘Als wij niet terugvechten’, zei de Navo al die jaren, 'dan krijgen de Taliban weer de overhand.’
Lange tijd weigerde men met de Taliban te praten. Toen de Nederlanders in Uruzgan contact legden met pro-Taliban-stammen, werd dat hard veroordeeld. Nu, na meer dan tien jaar oorlog, hebben zelfs de Amerikanen door dat Afghanistan een gevaarlijke failed state zal blijven zonder regeling met de Taliban. Maar die meden de conferentie. Evenals de Pakistanen, die de uitvalsbases van de Taliban controleren, een van de sleutels voor vrede.
Bovendien bleek uit rapporten van de Amerikaanse Senaat, de Afghaanse regering en de Wereldbank dat na het vertrek van de Navo in 2014 de economie gaat wankelen: donorgelden en de bestedingen door buitenlandse troepen drogen op. Na 2014 neemt het Afghaanse leger, dan vierhonderdduizend man sterk, de strijd tegen de Taliban over. President Karzai hield een gloedvol betoog voor het verlengen van de Navo-aanwezigheid tot 2024 en het op peil houden van de financiële steun tot 2030. Er werd beleefd geluisterd en daar bleef het bij. De Amerikaanse terugtrekking begint al over enkele weken: president Obama heeft dat aan zijn electoraat beloofd. Ook de overige Navo-landen staan te trappelen om in deze zware tijden hun peperdure militaire betrokkenheid te beëindigen.
Hoe het verder moet met Afghanistan, dat momenteel voor zijn staatsbegroting van zeventien miljard dollar voor negentig procent afhankelijk is van het buitenland, werd in Bonn niet duidelijk. Het Westen beloofde weliswaar 'financiële steun’ tot 2024, maar dit jaar brachten de Amerikanen hun ontwikkelingshulp van drieënhalf miljard dollar terug naar twee miljard. Het Westen zet zijn eindspel door: het terugtrekken van de troepen in 2014, zonder uitzicht op vrede. Het laat het straatarme Afghanistan achter met een binnenlandse oorlog en een gigantisch leger (twaalfde ter wereld) dat bijna eenderde van de staatsbegroting opslurpt. Dat is pijnlijk, ook voor Nederland. Vanaf 2002 werd meer dan zeshonderd miljoen euro hulp aan Afghanistan geboden, en we verloren er 25 militairen. Het voelt alsof de klus niet wordt afgemaakt.