TELEVISIE

Elitaire dinosaurus

Voor het worden van een ouwe lul is weinig vereist. Doorademen en blijven houden van dat wat je mooi vond toen je jong was. Wie afgelopen zaterdag naar de Noordermarkt in Amsterdam ging, trof gezellige drukte van een beschaafd, naar leeftijd gemêleerd publiek, met geld voor verantwoorde voeding. Wie geld had voor een kaartje voor de Noorderkerk maakte plots deel uit van nóg beschaafder gezelschap waaruit alle jeugd was verdwenen en zelfs middelbare leeftijd het getalsmatig aflegde tegen ouderdom.

Wij kwamen voor de eredienst die de uitvoering van Bachs Das musikalische Opfer door het Kuijken Kwartet is. En al was het uitverkocht, wij sterven uit. Wij vinden dat niet leuk - van dat sterven niet, maar ook niet dat wij overwegend met leeftijdgenoten zijn. Ouwe mensen houden zo min van ouwe mensen als jonge mensen (ouwe vrienden uitgezonderd) en zijn bovendien bang dat met hen eeuwenoud cultuurgoed verdwijnt. Want witte haren domineren óók het Holland Festival Oude Muziek, de Nederlandse Opera en de Zaterdag Matinee. Die instellingen werken aan publieksverjonging, maar de cultuurpolitiek gaat daar pal tegenin, kunsteducatie verdwijnt, kaarten zullen alleen maar duurder worden en jeugdwerkloosheid neemt toe.

Daarom zijn wij blij met de sandwichaandacht die Matthijs van Nieuwkerk aan kunsten besteedt, met De tiende van Tijl en met het zendingswerk dat Paul Witteman (ook bezoeker van de Noorderkerk) verricht ten dienste van de klassieken. Recent pareerde hij in Eeuwigh gaat voor Oogenblick Antoine Bodars lof van de Heer met zijn lof van Bach (aanbevolen op Uitzending gemist). Maar redt dat de zaak? Of hoeft die zelfs niet gered? Is Bach niet eeuwig, zij het jonger dan de Heer? Elites zullen altijd delen van doorgegeven cultuur overeind houden en dat evangelie trachten te verspreiden. Beethoven lijkt minder bedreigd dan de leeuwerik uit zijn Pastorale. En wat is er eigenlijk mis met Elvis Presley, Michael Jackson, Madonna - iconen wier opkomst ik negeerde omdat ik genoeg meende te hebben aan Monteverdi. Zo maak je jezelf tot elitaire dinosaurus, want met aanvullende liefde voor Brel, Miles, Beatles, Dylan kom je niet weg.

Sarah Meuleman stelt Lady Gaga in NRC Handelsblad zelfs gelijk aan Beethoven. BNN bood zaterdag meteen bijscholing: interview met de Lady plus registratie van haar Monster Ball Concert. Fascinerend, maar helaas niet op Uitzending gemist (concertregistratie te koop: 17,99 euro). Ik waande me een twintigste-eeuws antropoloog die een 21ste-eeuwse stam ontdekt. En vernam dat de kleine Stefani Germanotta Beethoven speelde en qua kleding dol is op fusion van trash met klassiek. Openbarend hoe ze tijdens het concert de Boodschap verkondigde van het geloof in jezelf als uniek individu met een talent dat je uiteindelijk op het podium van Madison Square Garden doet belanden: oorverdovend gejuich van unieke individuen ook onderweg daarheen (hoe Amerikaans wil je het hebben?). Verder grandioos dansspektakel vol fallische aanbidding en lof van de homogemeenschap. Maar Beethoven? Heeft Sarah zijn strijkkwartetten wel eens gehoord?

En als ik dan toch een van die ouwe kerels uit de Muppet Show ben: wat is er toch met kwaliteitskranten aan de hand? Die zo een malle vergelijking serieus nemen. Die ooit beschaafde huisvrienden leken, maar gezien voorpagina’s, onderwerpkeus, koppenbeleid, gossip net chiquer dan Boulevard, vercolumnisering en trivialisering steeds minder tanden poetsen en doordringender lijfgeur verspreiden - omdat wij lezers daarom zouden vragen. En dan is die verloedering van binnenuit nog peanuts vergeleken bij bedreigingen die op zulke kranten van buitenaf komen: 1) instorting van de advertentiemarkt, 2) door internet is hun stem, ooit die van een autoriteit, tot één tussen ontelbare geworden. Kijk daarvoor vooral naar de documentaire Page One: Inside The New York Times.

Page One: Inside The New York Times. VPRO, woensdag 1 februari, Nederland 2, 23.25 uur