Elizabeth krijgt een schoon koninkrijk

Londen – Het is een van de ergernissen die horen bij het leven in Engeland: zwerfvuil. De kfc-dozen in onze voortuin, de winkelwagentjes langs het metrospoor, de Tesco-tasjes in de bomen, de Red Bull-blikjes in de bermen van de plattelandswegen.

‘Je moet diep Oost-Europa in trekken om zo’n bende tegen te komen’, beweerde onlangs Bill Bryson, de Amerikaanse schrijver die zich vaak ergert aan deze donkere kant van het land waar hij al decennia woont. Zwerfvuil is ook iets waar de cultuurpessimist Theodore Dalrymple zich aan ergert, terwijl de Amerikaanse komiek David Sedaris, die woont in Sussex, dagelijks blikjes opraapt.

Ook gewone Engelsen storen zich eraan, getuige het enthousiasme waarmee de Clean for the Queen-campagne van start is gegaan. Op honderden plekken zijn vrijwilligers met een prikstok op pad gegaan om ervoor te zorgen dat het koninkrijk schoon is, een cadeautje voor Elizabeth die op 21 april negentig jaar wordt. De Conservatieve politici David Cameron, Boris Johnson en Michael Gove begroeven voor even de Europese strijdbijl en lieten zich met hesje, prikstok en vuilniszak fotograferen.

Ook scouts, soldaten en leden van het Women’s Institute deden mee aan deze uitvoering van de Big Society, de voorloper van de participatiesamenleving. Keep Britain Tidy had zelfs hesjes gedrukt met motiverende teksten, waarbij ‘spick span’ een rel veroorzaakte omdat de term ‘spick’ kwetsend zou zijn voor Spaanstaligen. Vanuit progressieve hoek werd er met hoon gereageerd op de koninklijke opruimactie. Columniste Michele Hanson beweerde in The Guardian dat ze liever een duik neemt in een riool dan een leeg pakje Marlboro voor Hare Majesteit opraapt. In The Daily Mail beloofde de Conservatieve opinieleider Toby Young hesjes met een afbeelding van Che Guevara te geven aan republikeinen, teneinde ze over te halen deel te nemen aan de schoonmaakactie.

Waar Conservatieven vinden dat de verantwoordelijkheid bij de burgers zelf ligt, noemde de linkse commentator Laura Penny de poetscampagne ‘Tory Britain op z’n slechtst’. Volgens haar is het probleem niet dat mensen vuil op straat gooien, maar dat gemeenten door de bezuinigingen geen geld hebben om de troep op te ruimen. Een middenweg tussen deze twee visies is het herinvoeren van het door Margaret Thatcher afgeschafte statiegeld. Daar voelen haar politieke kinderen, beïnvloed door de supermarktlobby, echter niets voor. Dan liever deze alternatieve versie van Koninginnedag.