Els en ella in de grote-mannenwereld

Waarom krijgt D66 een vrouw als lijsttrekker, terwijl een heel rijtje gedoodverfde mannelijke kandidaten het liet afweten en krijgt de FNV een man als voorzitter, terwijl tot vlak voor de eindstreep een vrouw de uitverkorene voor die functie was?

Voor de strijd(st)ers voor een vrouwvriendelijker wereld is het antwoord duidelijk. In het eerste geval krijgt Els een kans omdat noch KPN-voorman Dik noch minister Wijers het risico wil lopen na de voorspelbare nederlaag van D66 als eenvoudig kamerlid door het leven te moeten. In het tweede geval krijgt Ella geen kans omdat het wel aantrekkelijk is om voorzitter te worden van een groeiende club als de FNV, die internationaal furore maakt met het poldermodel. Met andere woorden: als er carrièrewinst is te boeken, zijn de heren er als de kippen bij om de leuke baantjes voor zich op te eisen, maar als het tij tegenzit, zijn ze ineens een stuk minder happig. Vrouwen daarentegen zijn uit heel ander hout gesneden. Zij ruimen het veld als zij zich belaagd voelen door al te opdringerige heren en ze zich niet gewaardeerd en gesteund voelen (Ella), maar wijden zich desgevraagd belangeloos aan de goede zaak, ook als dat weleens een minder glorieus einde van hun persoonlijke carrière zou kunnen betekenen (Els).
Deze redenering leidt tot de even logische als onontkoombare conclusie die ik de wet van behoud van achterstand zou willen noemen: vrouwen moeten het altijd ontgelden, of ze ‘het’ nou worden of niet.
Het fundamentele bezwaar tegen deze redenering is dat de betrokkenen zelf er niet in voorkomen. Ella Vogelaar bijvoorbeeld. Vast staat dat zij tot voor kort de steun van het FNV-bestuur had. Dat Lodewijk de Waal zijn vertrek had aangekondigd, doet daar niets aan af. Sterker nog, het loste een probleem op. Waarom neemt zij dan vervolgens zelf de beslissing om toch het veld te ruimen? Een paginagroot interview in Trouw en een pagina Hollands Dagboek in NRC Handelsblad geven daarover geen enkele duidelijkheid. In plaats daarvan worden we vergast op een algemeen betoog waarin de FNV wordt afgeschilderd als een mannenbolwerk, waarin vrouwen worden tegengewerkt.
Allemaal tot je dienst. Maar als je niet bereid bent in alle eerlijkheid uit de doeken te doen waarom je in jouw geval tot geen andere beslissing hebt kunnen komen, wordt een algemeen betoog over de vrouwonvriendelijkheid van de vakbeweging al te gemakkelijk het fraaie kamerscherm waarachter die persoonlijke werkelijkheid schuil gaat.
En Els Borst? Ze mag niet de eerste keus geweest zijn, ze is wel op haar eigen kwaliteiten en niet bij gebrek aan anderen gekozen. En ze heeft die keuze met een open oog voor de risico’s - 'als je de lijst trekt, moet je bereid zijn in de Kamer te gaan zitten’ - en haar eigen beperkingen - 'ik heb de afgelopen jaren geleerd ook over andere onderwerpen dan de gezondheidszorg te debatteren’ - gemaakt. Het verschil is dat je Els te zien krijgt, waar Ella zich verstopt.
En zo doet zich de paradox voor dat Ella de zaak die zij zo vurig pretendeert te dienen slechts schade toebrengt, terwijl Els diezelfde zaak dient zonder die ook maar één keer te hoeven noemen.