Menno Hurenkamp

Emancipatie volgens de liberalen

De wetenschap in dienst van het socialisme gaat aan jonge vrouwen ten onder. Het gaat hier niet over een voetbalclub maar over de Wiardi Beckman Stichting, het academisch bureau van de PvdA. Andermaal loopt een talentvolle onderzoekster naar een andere partij. Dit keer is het Ayaan Hirsi Ali, die voor de VVD in de Tweede Kamer gaat. Ze wil daar werken aan de emancipatie van moslimvrouwen. Hirsi Ali zal zich hebben gerealiseerd dat ze — in haar eigen belang en dat van de vrouwen voor wie ze opkomt — nu moest kapitaliseren op de door haar losgemaakte discussies, en anders weer in de anonieme onderzoeksbankjes zou verdwijnen.

Toch is haar zet merkwaardig. Hirsi Ali veronderstelt dat het belangrijkste podium waarop ze voor de goede zaak kan strijden, het parlement is. Dat is een misvatting, en niet alleen omdat de macht uit Den Haag zou zijn weggevloeid. Alle serieuze onderdelen van de emancipatiestrijd werden buiten het parlement bevochten, meestal letterlijk op straat. De Tweede Kamer gaf het resultaat in wetten vorm. Dat ging zo met het kiesrecht, met homorechten. Er bestaan geen parlementariërs die zeiden: «Niemand heeft er nog van gehoord, maar er zijn vrouwen die willen stemmen en daar moeten we eens wat aan doen.»

Iets eigenaardiger is de VVD als thuishaven voor Hirsi Ali’s program. De partij heeft altijd wel ruimte gegeven aan vrouwen en homo’s. Maar wat zegt dat? Hoogst zelden probeerde de club actief iets te bereiken voor minderheden. De trackrecord van de VVD kent geen serieus debat over emancipatie. Waar je ook zoekt, het is armoede: in beleidsmatig, ideologisch en persoonlijk opzicht.

VVD-leider Zalm was een van de inspiratiebronnen van de regering-Balken ende. De gezinsvriendelijke maatregelen van de regering kwamen vrouwen niet ten goede. Voor minderheden had het kabinet behalve verplichte taalbeheersing weinig te bieden. Van geen van beide achterstandsgroepen zat een serieuze afvaardiging in de regering. Er was één vrouwelijke minister. En een staatssecretaris die onder meer voor allochtoon doorging. Onaangepast was hij wegens een totaal gebrek aan ideeën in ieder geval wel. In de VVD-fractie leidde dat alles niet tot onrust.

Als je naar de nieuwe kandidatenlijst van de VVD voor de Tweede Kamer kijkt, zie je hetzelfde beeld. Van de eerste twintig mensen woont meer dan de helft in Den Haag, Leiden, Wassenaar, Rotterdam. Bovendien zijn er veertien man en negentien wit. Veronderstel bij zo’n homogene club geen al te grote veranderingsgezindheid. Die sprak ook niet uit de speech van Zalm waarmee hij lijsttrekker werd. Hij gaf daarin in elk geval geen hint richting emancipatieplannen op korte of middellange termijn. Wie op de VVD-website naar emancipatie zoekt, krijgt drie treffers te zien. De laatste slaat op een driekwart jaar oud lapje tekst van Hans Dijkstal, waarin hij wat algemene noties over ongelijkheid weggeeft. Zoeken naar moslimvrouwen geeft overigens geen resultaat.

Kortom, het kan de VVD bijna niets schelen. Maar allicht zijn er vrouwen binnen de club boos over ongelijke verdeling van topfuncties en over slaande moslimmannen. Het scenario dat dreigt voor Hirsi Ali is dat ze zich moet handhaven met een machtsbasis in het gezellige vrouwennetwerk van de VVD. Die straf heeft ze niet verdiend.