En de koning van Marokko is puissant rijk

Rabat – Dat Mohamed VI vlak na zijn aantreden in 1999 liefkozend de koning der armen werd genoemd, is in 2012 bijna lachwekkend. De Marokkaanse koning ontwikkelde de infrastructuur in het binnenland, maar bleef ook goed voor zijn eigen imperium zorgen: twaalf paleizen en dertig residenties kosten de staatskas een miljoen dollar per dag. Zijn onderdanen betalen voor twee miljoen euro per jaar mee aan zijn kleding.

Koning Mohamed VI kost de Marokkaanse burger in verhouding zestig keer zo veel als de Franse president de Franse burger kost, berekenden de Franse onderzoeksjournalisten Cathérine Graciet en Eric Laurent in hun boek Le roi prédateur kreeg. Het is niet in Marokko te krijgen en buitenlandse bladen die passages uit een voorpublicatie overnamen werden uit Marokko geweerd. Maar op internet circuleren een pdf van ‘De roofkoning’ en filmpjes waarin hoofdstukken worden voorgelezen. Eigenlijk is die ophef over het boek vooral gratis reclame.

Door alle informatie over de economische activiteiten van de koning op een rijtje te zetten, laten Graciet en Laurent duidelijk zien hoe ver de lange arm van de macht reikt en hoeveel geld er verdwijnt uit de staatskas, en uit de Marokkaanse economie. Ook indirect onttrekt de koning namelijk veel geld aan zijn land: de koninklijke holding sni is actief in verschillende sectoren en maakt gezonde concurrentie onmogelijk. Het afgelopen jaar ging 23 procent van het staatsbudget naar de compensatiekas, die bedoeld is om de prijzen van basislevensmiddelen laag te houden. De subsidies worden direct aan de leveranciers overgemaakt, via een ondoorzichtige procedure. Omdat de koninklijke holding het monopolie heeft op onder meer olie, suiker en melk, heeft uiteindelijk vooral de koning zelf baat bij deze compensatiekas.

In Le roi prédateur wordt ook nog even voorgerekend hoeveel geld de Franse burger aan Marokko kwijt is; geen enkel ander land krijgt zoveel ontwikkelingsgeld als deze voormalige kolonie. Maar ook al zijn de Franse belangen in Marokko nog steeds heel groot, het is niet zo dat Franse bedrijven er vrij spel hebben. Doordat de koning de grootste bank van Marokko in handen heeft, kan hij bepalen aan welk bedrijf een krediet wordt verleend – en aan welk bedrijf niet. Bij geschillen weet hij de rechterlijke macht aan zijn kant.

Door de financiële crisis in Europa en sterk teruglopende inkomsten uit toerisme holt de Marokkaanse economie achteruit. Maar de koning kon in de afgelopen vijf jaar zijn persoonlijke kapitaal verdubbelen. Zijn huidige vermogen wordt op 2,5 miljard dollar geschat.