Michael Connelly, De Lincoln-advocaat

Engel met vuile handen

Michael Connelly
De Lincoln-advocaat
Uit het Amerikaans (The Lincoln Lawyer, 2005) vertaald door Hans Kooijman De Boekerij, 430 blz.,€ 18,95

«Wanneer je onschuldig bent, betaal je meer omdat je veel moeilijker te verdedigen bent.» Aldus Michael Haller, die na vijftien jaar in het vak een wat kille kijk op het rechtssysteem heeft. Even denkt hij dat de rijkeluiszoon die ervan verdacht wordt een prostituee verkracht en bijna vermoord te hebben, niet schuldig is. Als hij weet dat het onschuldig ogende lam de duivel in persoon is – de Amerikaanse schrijver schuwt het cliché van het absolute kwaad niet – heeft hij er alle belang bij dat het tot een proces komt, want dat betekent «benzine in de tank». Als zijn cliënt halverwege ook nog eens zijn vriend en medewerker vermoordt, wordt het een erezaak. En dat te meer als blijkt dat iemand die door Hallers toedoen veroordeeld is – om de doodstraf te voorkomen heeft hij bekend – onschuldig vastzit, nota bene voor een moord die zijn huidige klant gepleegd heeft. Voor dat verhaal had Connelly met de helft van dit dikke boek kunnen volstaan: het gedetailleerde verslag van het proces. Het gaat Connelly duidelijk om iets anders dan dit ene geval. Het zou te weinig geweest zijn voor de conclusie dat de scheidslijn vaak onduidelijk is: tussen een advocaat van criminelen en een criminele advocaat. «Een engel met vuile handen», noemt de advocaat zichzelf al in het begin. Behalve over zijn hoofdzaak vertelt hij daarom over allerlei andere juridische gevallen waarbij hij betrokken is; aan alles zit wel een luchtje. «Een wereld zonder waarheid» heet het tweede deel pontificaal. Alles bij elkaar is het rechtssysteem – in Los Angeles moeten veertig rechtbanken per jaar honderdduizend geweldsmisdrijven verwerken – een roestige machine, waarvoor smeergeld onmisbaar is. Iedereen manipuleert en marchandeert. Onze advocaat is eerlijk genoeg toe te geven dat geld zijn voornaamste motief is. Vier Lincolns heeft hij aangeschaft omdat hij korting kon krijgen en het hem even voor de wind ging. In zo’n Lincoln houdt Haller kantoor. Het boek heeft veel weg van een handboek louche zaken. Hoe word je in de VS rechter? Wat zijn de gedragscodes in het gerechtsgebouw (hoe behandel je als advocaat gerechtsdienaren, politiemensen, aanklagers, enzovoort)? Dat er ook maar iemand regulier veroordeeld wordt, lijkt uitzondering of toeval. Zoals boetepredikers met veel genoegen de zonden voor de gelovigen etaleerden, zo wordt in dit boek gretig verteld hoe het raderwerk van de wet met veel geknoei gaande wordt gehouden.