Commentaar: Britse rellen

Engeland brandt

Afgelopen weekend in Bradford en eerder in Oldham en Burnley uitten blanken en Aziaten via geweld hun ongenoegen over hun sociale situatie. Bij de blanken zijn het vooral afgunst en armoede die de haat tegen Aziaten voeden, de Aziaten voelen zich bedreigd door het electorale succes van de British National Party. Maar de recente rellen in Bradford, waar de BNP «slechts» vier procent haalde en de Aziatische onlusten voornamelijk de eigen gemeenschap betroffen, duiden aan dat het gaat om een complex probleem in een maatschappij verteerd door onvrede.

Ironisch genoeg is het klasseschisma opnieuw aanwezig, maar nu tussen blanken en Aziaten. Nick Griffin, leider van de BNP, stelde onlangs voor scheidingsmuren naar Noord-Iers model te introduceren. Volgens Griffin, wiens BNP in west-Oldham zestien procent van de stemmen behaalde, ligt het probleem niet zozeer bij de Aziaten in het algemeen als wel bij de Pakistaanse moslimgemeenschap. Hij beweerde in een interview met de BBC de rest van de Aziatische bevolking te willen «beschermen» tegen eventuele aanvallen van moslims.

De opleving van islamophobia is natuurlijk geen geïsoleerd Brits probleem. De nieuwe vijand van het westerse gedachtegoed wordt door verscheidene politici, media en academici in Europa gezien als de opvolger van het communisme. De houding van de rechtse Britse pers draagt hieraan bij. In The Times werd de islam een «afstotende religie» genoemd.

Het ambitieuze New Labour, dat een toevluchtsoord voor iedereen zou zijn, bleek de beloofde multiculturele utopie niet waar te kunnen maken: de vooral op spin berustende politiek van Tony Blair creëerde voornamelijk apathie. En de retoriek van de Conservatives verschilt niet veel van die van de BNP. Tijdens de verkiezingscampagne buitte Tory-leider William Hague de angst voor asielzoekers en moslims flink uit. Hij toonde het schrikbeeld van Engeland als een foreign land, overspoeld en bestuurd door buitenlanders. De harde taal van Anne Widde combe, de schaduwminister van Binnenlandse Zaken, zorgde ervoor dat het woord «asielzoeker» besmet raakte met louter negatieve connotaties.

Maar niet alleen politici, ook de rechtse media zijn schuldig aan het promoten van negatieve beeldvorming van vluchtelingen en asielzoekers. In een nieuw rapport, geschreven door twaalf organisaties waaronder Liberty en Amnesty International, wordt deze negatieve associatie sterk veroordeeld: «Negatieve presentatie van asielzoekers heeft niet alleen geleid tot directe aanvallen op asielzoekers, maar ook tot een grotere onderliggende vijandigheid gericht op iedereen die behoort tot een etnische minderheid, en tot grotere raciale spanningen. In onze ogen zijn de recente rellen in Oldham en Bradford in meer of mindere mate rechtstreeks veroorzaakt door deze spanningen.»