Engeland, land der blinden

Londen – Fietsen in Londen wordt weer een klein beetje veiliger dankzij enkele ‘Nederlandse’ maatregelen, maar niet iedereen is daar even ingenomen mee.

Een van de bekwaamheden die een Londense fietser moet bezitten is het inhalen van stilstaande bussen. Burgemeester Boris Johnson heeft de lange, fietsvijandige harmonicabussen van Zuid-Duitse makelij verbannen naar het vliegveld van Malta, maar er blijven nog genoeg mogelijkheden om door dubbeldekkers te worden overreden. Om de overlevingskansen van de vogelvrije fietser te verhogen worden, waar mogelijk, links van de bushaltes fietspaden aangelegd, zodat fietsers niet meer het drukke verkeer in hoeven te rijden om een bus te passeren.

De eerste fietsinhammen in de brede stoepen komen te liggen op de blauwgekleurde ‘cycle superhighway’ in olympisch Stratford, niet ver van de beruchte rotonde van Bow waar afgelopen jaar twee fietsers het leven lieten. De plannen waren nog niet bekendgemaakt of er kwamen grieven. ‘Fietsers zijn onmogelijk te horen. Ze zijn een stil gevaar’, klaagde David Kent, de Londense ambassadeur van de liefdadigheidsinstelling Guide Dogs for the Blind in de Evening Standard. ‘Onze klanten, de blinden, lopen groot gevaar door dit soort ontwerpen.’

Kent, die zelden klaagt over auto-overlast, riep Transport for London op af te zien van deze uitwijkmogelijkheden voor fietsers. Het is niet voor het eerst dat het blindengenootschap campagne voert tegen dergelijke initiatieven. Enkele jaren terug had het forensenstadje Woking in graafschap Surrey een fietsvriendelijk, autoluw centrum ontworpen. Na herhaaldelijke protesten van gehandicaptenorganisaties, de Guide Dogs for the Blind voorop, is de fietsruimte drastisch beperkt, waardoor fietsers, ook gehandicapte, weer aangewezen zijn op de gewone weg.

Op die weg strijdt elke weggebruiker om zijn plek en zijn rechten, indachtig de belangrijkste woorden uit de Britse cultuur: ‘I know my rights.’ Waar deze legalistische houding toe kan leiden was pas zichtbaar in de documentaire The War on Britain’s Roads. Aan de hand van helmcamerabeelden was te zien hoe fietsers, taxichauffeurs en automobilisten elkaar soms naar het leven staan. De bbc bracht het erg sensationeel, maar op de weg is van de olympische geest inderdaad weinig te merken. Hier heerst de geest van Darwin, niet die van Sir Bradley.

In Londen bestaat evenwel één plek waar voetgangers, fietsers en langzaam rijdende auto’s in een zekere harmonie de publieke ruimte delen: de Exhibition Road. Deze culturele ader, die leidt langs grote musea, is geherprofileerd aan de hand van de gedeelde-ruimte-gedachte van de Nederlandse verkeersdeskundige Hans Monderman. De samenwerking tussen de verschillende verkeersgebruikers verloopt buiten verwachting. Dat heeft niet mogen verhinderen dat blindenorganisaties naar de rechter zijn gestapt teneinde stoepen, borden en stoplichten in oude glorie te herstellen.