Vergunningen

Ephimenco

In het buitenland kunnen ze het niet bevatten: het land dat door ultraregulering en obsessionele maakbaarheid uitblinkt, blijkt vaak niet beter te functioneren dan een Zuid-Amerikaanse bananenrepubliek. Het grote contrast tussen de geïnstitutionaliseerde mierenneukerei en de soms verbijsterende blunders gaat soms het verstand te boven.
De ramp in Enschede is een illustratie hiervan. Het zou in zijn karikaturale gedaante zelfs bijna komisch overkomen, ware het niet dat het dramatische karakter ervan vele malen de normale waarde van andere blunders ontstijgt. In het buitenland, dus, heeft men vol ongeloof kennis genomen van de helse ontploffing die Enschede heeft verwoest. «Zoiets is bij ons niet mogelijk », zeiden ze aldaar. Om de eenvoudige reden dat niemand het in zijn hoofd haalt om duizenden kilo’s explosieven midden in een woonwijk op te slaan. Allicht, maar let op: in Nederland ontploffen misschien woonwijken door vuurwerk, maar alle vergunningen die vóór de ontploffingen worden uitgegeven zijn altijd dik in orde. Zo ging het vroeger en zo gaat het nog steeds. Er zijn misschien door de kortzichtigheid van gemeenteambtenaren en treinmachinisten duizenden Neder-landse joden omgekomen maar het bevolkingregister klopte perfect en de treinen reden precies op tijd.
In Nederland gaat het niet om de inhoud maar om de vorm. En de vorm krijgt vaak het beeld van officiële documenten die volgens de geldende wetten van A tot Z waterdicht moeten zijn. Dat diezelfde documenten deuren kunnen openen naar inferno’s op aarde doet er niet toe. Het gaat om de zegeltjes, de handtekeningen en de aangekruiste vakjes. In Srebrenica weten ze alles van het Nederlandse paradoxale. De militairen van Dutchbat hebben hun werk perfect uitgevoerd zoals het door de nieuwe autoriteit, toevallig Servisch, werd gevraagd: mannen rechts en vrouwen plus kinderen links. Dat die scheiding tot de grootste massamoord sinds de Tweede Wereldoorlog zou leiden, valt buiten de kwestie.
Nederlandse autoriteiten kijken in het algemeen niet verder dan hun neus lang is. Want tussen de wortel en het puntje van de neus valt al een hoop in te vullen, te paraferen, te stempelen om het perfectionisme van de nutteloze details te realiseren. Men heeft hier oog voor het minuscule detail en niet voor het grote verband.
Het gehele weekeinde heb ik zitten wachten op een hoge ambtenaar of politicus die woedend zijn vuist op tafel zou neerknallen om vervolgens te verklaren dat in Enschede een ongekende misdaad tegen de menselijkheid was gepleegd door de overheid. Want een explosievendepot in een woonwijk neerzetten is een misdaad tegen de menselijkheid.
Maar ik zag alleen door koud watervrees verlamde autoriteiten verklaren dat volgens de normen was gehandeld en dat alle vereiste vergunningen in orde waren. Burgemeester Mans uit Enschede moest wel toegeven dat hij persoonlijk niet op de hoogte was van de aanwezigheid van een halve kernkop in het centrum van zijn stad. Who cares? Al was hij hier over geïnformeerd, dan had hij toch geen pink verroerd; de vergunningen waren immers dik in orde.
Een ding moet ik toegeven: Nederlanders kunnen uitstekend organiseren. Zolang ze een draaiboek hebben en alles volgens plan verloopt, is er geen vuiltje aan de lucht. Maar als het op improvisatie neerkomt, is een catastrofe altijd nabij. Ik was in Rotterdam toen Feyenoord kampioen werd en ik zal er opnieuw zijn tijdens de finale van het aanstaande EK.