Er is geen toetssteen

Wanneer Samsom spreekt over eerlijker en socialer, dan hindert het mij dat zijn subtekst is dat mijn morele uitgangspunten niet deugen. Omdat ik zijn opvattingen niet deel, zou ik niet eerlijk zijn en niet sociaal.

Medium opheffer 36 2012 cda

Ik geloof ‘eerlijk’ gezegd dat zelfs Wilders en Roemer het beste met de mensen voor hebben.

De Nederlandse politiek is een familiebedrijf dat vooral door broers wordt geleid. Ze weten wel wat de ouders destijds wilden, maar over de moderne bedrijfsvoering hebben ze allemaal een ander idee, andere uitgangspunten, andere morele opvattingen.

De één wil winst maken en denkt dat te doen door de salarissen stabiel te houden, want dat zou vader ook zo hebben gedaan; de ander vindt dat de fabriek betere producten moet maken, zodat je een goede marktpositie kunt veroveren; je kunt dan mensen ontslaan, maar de overblijvers kunnen dan wel een hoger salaris verdienen – dat zou moeders wens geweest zijn.

Beleid is een kwestie van moraliteit.

Toch mag die moraliteit voortdurend ter discussie worden gesteld. Van Haersma Buma doet dat. Ik vind hem deze campagne dan ook absoluut de beste politicus. Hij is niet alleen rustig en grappig, hij probeert, zonder geschreeuw, een visie neer te zetten – en daar zit ’m nu net de kneep, want het is een visie die de mijne niet is. Ik begrijp dat het CDA uitgaat van een christelijke moraal. Maar wat is die moraal? Het partijprogramma is onleesbaar door zinnen als ‘Het gaat om iedereen’, ‘Samen kunnen we meer’ en ‘Geloof in de kracht van Nederland’. Het CDA-programma bestaat uit een groot aantal uitgangspunten die nergens een CDA-moraal definiëren. Er staat bijvoorbeeld dat ze ‘groot belang aan religie hechten, ook in het publieke domein’. Het lijkt kortom of ze een interpretatie van de bijbel of een definitie van christelijke moraal niet aandurven.

Of ze weten het niet.

Ik lees nergens het woord ‘God’ – en dat woord moet volgens mij toch wel ergens vallen als je een christelijke partij bent.

Hun moraal is iets vriendelijks, vermoed ik, maar verder een leeg begrip. Een beetje volksdansen voor bejaarden.

Het verschil tussen Samsom en Buma is dat Samsom een gespeelde redelijkheid heeft, terwijl Buma eerder saai van redelijkheid is. De PvdA heeft zich, door steeds meer op te schuiven naar het midden, ontwikkeld tot wat het CDA ooit was, maar dan zonder christelijke moraal en dan zonder dat wij weten of ze echt zijn opgeschoven naar het midden. Hun ideologische veren willen ze nu wel in naam terug, maar hanteren ze nu als reclameleuzen. ‘Wij willen het eerlijker en socialer.’ Ik blijf het vragen: wat is eerlijker en socialer? Eerlijker dan wat? Dan het CDA? En als de PvdA werkelijk de ideologische veren weer heeft laten aangroeien, dan zijn ze geen middenpartij meer, maar gewoon de SP. Waarom gaan de PvdA en de SP dan niet fuseren?

Ik ben maar een eenvoudige kiezer en ik had nooit gedacht dat ik, atheïst, liberaal-anarchist, nog eens een CDA-stem zou overwegen, een CDA dat ik verder in elke vezel verafschuw. (Ik denk aan Van Agt en ik ben al weer genezen.)

Het vreemde is dat je bij Buma datgene ziet en merkt waar we vroeger als linkse jongeren op hebben aangedrongen: twijfel over moraal. ‘Waar haal je de moraal vandaan als God gestorven is?’ was vroeger de vraag. Wij dachten aan christelijke waarden zonder God, en dat was het Socialisme met wat Lief Zijn Voor Elkaar.

Maar de moraal verandert en is geen toetssteen die ergens onwrikbaar is vastgemetseld.

Het CDA heeft die oude toetssteen in zijn hand. Ik zou zeggen: gooi daarmee de ruiten van Samsom in!

Maar daarvoor is Buma te christelijk. Te redelijk.