Voetbal

Er is nog hoop

Vooral aan universiteiten in de Verenigde Staten kunnen hele legers sociale wetenschappers het nog altijd niet laten om in hun verklaringsmodellen van menselijk gedrag de homo economicus als uitgangspunt te nemen. Wat de mens ook onderneemt, hij jaagt zijn welbegrepen eigen belang na. Hij is in zijn diepste wezen niet alleen een zoön-politicon, zoals Aristoteles wilde, maar vooral ook een «self-utility maximising man», zoals sociologen van de «economische school» willen.

Je kunt alle kanten op met het eigenbelang. Met enige intellectuele lenigheid vallen liefdadigheid, hoffelijkheid en ook opofferingsgezindheid eronder. Met wilszwakte ligt het moeilijker, maar de kern van deze benadering in sociologie en filosofie ligt in de mogelijkheid elk verschijnsel te «verklaren». Maar wanneer elk gedrag door het najagen van eigenbelang wordt verklaard, vragen critici zich af, wat zegt een dergelijk model dan nog over dat gedrag?

Afgelopen week compliceerde een middelbare scholier uit het Midden-Westen van Amerika het debat, toen hij eiste dat zijn naam werd verwijderd uit de sportrecordboeken. Door een lange solo in de slotminuut van zijn laatste wedstrijd was hij dit jaar de verdediger geworden die van alle verdedigers in de competitie van Amerikaans voetbal voor middelbare scholieren in de staat Illinois de meeste yards op zijn naam had staan. Amerikaans voetbal is een variant van het in Europa bekendere spelletje landjepik. Je pakt territoir van de vijand door er overheen te rennen met de bal in de handen. Tot je gevloerd wordt door een tegenstander. Voor een verdediger is het aanzienlijk moeilijker om yards te behalen dan voor een aanvaller. Een verdediger zal een pass moeten onderscheppen van de zogenoemde quarterback alvorens hij meters kan maken. Dat komt niet vaak voor.

Maar hij verdiende het record niet, verklaarde de jongen later. Hij had de bal niet hoeven ver overen, die was hem gewoon gegeven. Het was in de laatste minuut, zijn team lag al te veel punten achter om de wedstrijd nog te kunnen winnen. In een radio-interview vertelde de scholier dat hij de coaches met elkaar had zien overleggen, vlak voordat een tegenstander hem de bal gaf om het record te vestigen. Met dat record zou hij uit de anonimi teit van duizenden jonge sporters kunnen raken. Het bood hem een uitgelezen kans om een beurs te veroveren voor een goede universiteit: de deur naar een toekomst zonder armoede.

De zeventienjarige sporter tegen de radioverslaggever: «Ik wil wedstrijden winnen voor mijn team, de statistieken van mijn persoonlijke prestaties laten mij koud.»

De verslaggever: «Oliedom van je!»

De scholier: «Iemand die dat denkt, begrijpt er niets van.»

De verslaggever: «Denk je dan dat je ook zonder in de boeken te staan een goede aanbieding van een universiteit zal krijgen?»

«Yep.»

«Hoe dat zo?»

«Integriteit loont.»