Er zijn nog duizend hoger opgeleiden voor u

Minister Melkert heeft het jarenlang niet willen weten, maar sinds vorige week kan hij er niet meer omheen. Er zijn in Nederland genoeg laaggekwalificeerde banen, zo maakte de Organisatie voor Strategisch Arbeidsmarktonderzoek (OSA) vorige week bekend. Dat is niet leuk om te horen voor een minister die zich jarenlang hard heeft gemaakt voor het cre‰ren van banen ‘aan de onderkant’.

Een paar jaar geleden al kwam het Sociaal en Cultureel Planbureau met hetzelfde gegeven, en Melkert heeft er toen alles aan gedaan om het rapport zo snel mogelijk in een verre la te manoeuvreren. Anders kon hij immers wel ophouden met zijn Melkertbanen.
Het probleem is niet dat er te weinig laaggekwalificeerde banen (tegenwoordig liever ‘elementaire banen’ genoemd) zijn, het probleem is dat er te weinig hooggekwalificeerde banen zijn, zo weet de OSA. En daardoor bezetten hoogopgeleiden de banen van laagopgeleiden, want een supermarkteigenaar heeft in tijden van werkloosheid liever een caissiŠre met hbo dan een caissiŠre met lbo. In plaats van Nederland tot schoenlapperseconomie te degraderen, kan de overheid dus beter hooggeschoold werk stimuleren. Dat is prettiger voor de werkenden die nu onder hun niveau werken, en beter voor de economie.
Natuurlijk heeft Melkert gelijk als hij zegt dat je verschrikkelijk veel hooggeschoolde banen moet cre‰ren, willen de banen aan de onderkant weer vrijkomen voor de mensen met weinig opleiding. Als die hbo'ster uit de supermarkt bij TNO terecht kan, betekent dat nog niet dat haar plaats achter de kassa vrijkomt voor een lbo'er. Er zijn nog duizenden hoger opgeleiden voor u. Op korte termijn heeft die werkloze lbo'er dus inderdaad meer aan een speciaal voor hem gecre‰erde baan als stadswacht. Maar dit kabinet staart zich blind op die korte termijn.
Hoogleraar Wim Derksen heeft er al vaak op gewezen: Waarom geeft de overheid alleen maar subsidie voor langdurig werklozen als zij een baan krijgen op minimumniveau? Waarom niet gewoon een subsidie voor iedere langdurig werkloze, onafhankelijk van het inkomen dat hij of zij gaat verdienen? Immers, wie eenmaal meer dan een half jaar werkloos is heeft sowieso weinig kans op een baan, onafhankelijk van de genoten opleiding.
En waarom niet met een open blik kijken naar waar de collectieve sector moet worden uitgebreid? Waarom wel betalen voor meer poschrobbers in de ziekenhuizen maar niet voor meer verpleegkundigen?
Het heeft veel te maken met de chemie van Paars. De Melkertregelingen (tegenwoordig 'wet intreding werkzoekenden’ genoemd) zijn het typische resultaat van een VVD die gruwt van overheidsingrijpen op de arbeidsmarkt, en een PvdA die zich vastbijt in de onderkant.
De overheid kan niet voorkomen dat een supermarkt een 'overschoolde’ caissiŠre aanneemt. Maar ze kan wel zelf, als belangrijkste werkgever van Nederland, voorkomen dat hooggeschoolden laaggeschoolden uit banen drukken door een maximumopleidingseis in te stellen voor iedere overheidsfunctie. Dus voor functie X is minimaal Çn maximaal mbo vereist, met hbo kom je er niet voor in aanmerking.
Maar het aardigste is dat de discussie over arbeidstijdverkorting na vorige week weer mag beginnen. Immers, de mythe dat het werkloosheidsprobleem vooral zit bij laaggeschoold werk was een belangrijke reden om de arbeidstijdverkorting in de ban te doen. Het beter verdelen van werk zou de laaggeschoolden toch niet helpen.
Het helpt dus wel.