Henk Wildschut, Document Nederland. Medewerkers van de GGD leiden nieuw personeel op voor de teststraat in de RAI. Amsterdam, 16 oktober 2020 © Henk Wildschut / Rijksmuseum

Henk Wildschuts fotoreeksen over de provisorische onderkomens van vluchtelingen bevatten beelden die als kou in je botten kunnen trekken. Stille foto’s, van een afstandje gemaakt. Tentjes van mensen die zijn vast komen te zitten tussen ergens en nergens, weggezakt in een bureaucratisch moeras of aangekropen tegen een ondoordringbare grens. Je kunt er je bewondering op projecteren, voor de hardheid van de mens, voor wat de mens kan doorstaan, maar je weet ook dat dat obsceen is. Dat het belachelijk is om leed te romantiseren door er heroïek in te willen lezen. Wat je ziet is een schande, niets meer en niets minder.

In het afgelopen coronajaar fotografeerde Wildschut in opdracht van het Rijksmuseum, in het kader van Document Nederland, dichter bij huis. Vanaf 1 oktober is het resultaat te zien onder de noemer ‘Afstand’. De paar beelden die bij de aankondiging worden getoond maken duidelijk hoe letterlijk we die titel mogen nemen. ‘If your pictures aren’t good enough, you aren’t close enough’, wil het cliché van Capa, maar Wildschut leunt vol vertrouwen een beetje naar achteren. Hoe groter de ruimte is die je ziet, hoe hulpelozer de mens die erin gevangen is. Een teststraat in de rai waar nieuw zorgpersoneel de fijne kneepjes van de pcr-test worden bijgebracht. Een demonstratie op het Museumplein. Het lijkt me een dankbare opdracht voor de fotograaf: het land vastleggen op een moment waarop het zichzelf in een crisis opnieuw moet uitvinden.

Verder ook dit: in Kunsthal Helmond is de overzichtstentoonstelling Gathered Leaves, met werk van de Amerikaanse documentaire fotograaf Alec Soth, nog maar eens te bezichtigen. Een paar jaar geleden hing het al eens aan de muren van het FoMu in Antwerpen, maar de beelden zullen in de tussentijd ongetwijfeld niet aan kracht hebben ingeboet.

Henk Wildschut – Document Nederland, 1 oktober t/m 16 januari 2022 in het Rijksmuseum in Amsterdam; rijksmuseum.nl. Alec Soth, 10 oktober t/m 13 maart 2022 in Kunsthal Helmond; museumhelmond.nl