De Groene Live #26: Strijd om de ziel van Amerika. Kijk vanavond om 20.30 naar de live-uitzending. Meer informatie

Escalatie met de immigranten

Aan het drama van de bootvluchtelingen waren we al gewend geraakt, de duizenden die voor veel geld aan boord gaan van de wrakke bootjes van mensensmokkelaars, in de hoop het Italiaanse eiland Lampedusa of de laatste tijd ook het Griekse Kos te bereiken.

Het lukt lang niet altijd. Sommige bootjes verongelukken, de passagiers worden door een Europees marineschip gered, of ze verdrinken. In het ruim sterven ze onder de verschrikkelijkste omstandigheden. Waar uiteindelijk degenen terechtkomen die hun eerste doel wél bereiken weten we niet.

Sinds een paar maanden is er een drama bij gekomen. Bij Calais, in de buurt van de Kanaaltunnel, is het vluchtelingenkamp de Jungle ontstaan, van mensen die als verstekeling met een vrachtauto of een trein proberen Engeland te bereiken. Deze week is het bijna iemand lopend gelukt. Deze vluchteling, Abdoel Rahman Haroen uit Soedan, was erin geslaagd over vier grote hekken met prikkeldraad te klimmen, vierhonderd bewakingscamera’s te ontwijken, hij had meer dan veertig kilometer door de tunnel gelopen toen hij aan het einde werd gearresteerd. Zo heeft hij in ieder geval de voorpagina van de Britse kranten gehaald en de aandacht weer op dit drama gevestigd.

Op den duur zal West-Europa zich verdedigen. Maar hoe?

In Brussel is onlangs besloten dat de lidstaten van de Europese Unie een bepaald aantal asielzoekers uit Irak, Syrië en Eritrea zullen opnemen. Maar het is de vraag of die kandidaten dat zelf weten en het is in ieder geval geen algemene Europese wetenschap. Iedere dag brengen onze media ons de voortzetting en soms de uitbreiding van dit gigantische drama. Wat de regeringen precies doen om Europa te beschermen blijft grotendeels buiten beschouwing. Ja, er varen marineschepen voor de Italiaanse kust en bij Calais zijn enorme hekken met prikkeldraad neergezet. Is dat alles? Zeer waarschijnlijk wel. Brussel en de landelijke regeringen wekken samen de indruk dat Europa niet meer de baas is over de eigen grenzen.

De kans dat Europa zal ingrijpen in de landen die de oorsprong van de immigratie zijn is nihil. Sinds de mislukking van de Amerikaanse oorlog in Irak is dat een axioma van de westerse politiek. En sindsdien zijn de verhoudingen in het Midden-Oosten nog veel ingewikkelder en gevaarlijker geworden. Met de oorlog in Jemen is er vorig jaar nog een brandhaard bij gekomen en met het ontluikende conflict tussen Turkije en de PKK wordt het gevaar verder vergroot. West-Europa houdt zich verre van deze collectie brandhaarden. Het kan niet anders. Er is geen fractie van de publieke opinie die voorstander is van een of andere manier van militair ingrijpen.

Dit wil niet zeggen dat het publiek onverschillig is gebleven. In 2010 verscheen het boek Deutschland schafft sich ab van de sociaal-democraat Thilo Sarrazin. In minder dan een jaar waren er 1,2 miljoen exemplaren verkocht. In Frankrijk handhaaft zich het Front National van Marine Le Pen met toenemend succes. In Scandinavië zijn soortgelijke organisaties en hier hebben we de PVV van Geert Wilders. Door het groeiende probleem van de wilde immigratie uit het Midden-Oosten schuift Europa naar rechts. Het is in deze eeuw geleidelijk gegaan, maar intussen heeft zich hier een harde politieke kern gevestigd die compromisloos tegen verdere immigratie is.

Aan de andere kant, in grote delen van Afrika en het Midden-Oosten wordt de situatie steeds benarder. Stammenstrijd, godsdienstoorlogen en falende staten hebben de regio al voor een groot deel in een chaos veranderd en er is op het ogenblik geen kans dat dit proces zal worden omgekeerd. Dit opent het perspectief van een verder gaande Afrikaans-Europese escalatie. Feitelijk is die al aan de gang, maar het besef dat we in Europa met de Afrikaanse chaos misschien in een nieuw soort oorlog zijn is nog niet tot onze politiek doorgedrongen. Op den duur zal West-Europa zich verdedigen. Maar hoe? Dat weten we nog niet. Daar ligt het Europese risico dat we aan de Afrikaanse chaos te danken hebben.