Esten vrezen Poetins feestje

Tallinn – Het was een wrede verstoring van het Jaanipäev-weekend, wanneer Esten traditiegetrouw naar het platteland trekken om er met veel drank, eten en vreugdevuren het Midzomerfeest te vieren.

Daar kwam dit jaar, zeker voor de beleidsmakers, weinig van terecht. De overwinning van het Brexit-kamp wordt in de kleine Baltische republiek namelijk alom geduid als een geopolitieke calamiteit.

Dagblad Äripäev had zich kort voor het Britse referendum reeds aan de volgende voorspelling gewaagd: ‘De Europese waarden zullen in twijfel worden getrokken, oftewel het bloedvatenstelsel, waarvan Estland en zijn politieke en economische genetica bestanddeel zijn geworden. De gemeenschappelijke ruimte van waarden, die we gewoonlijk met Europa associëren, zal verbrokkelen.’ Dergelijke in bloemrijke lyriek verpakte mistroostigheid – die in het verlengde van de Estse cultuur ligt – zou ook na 23 juni opduiken, maar voor politiek en journalistiek was het nu allereerst zaak de praktische consequenties in kaart te brengen.

President Ilves, al tien jaar een soort schaduwminister van Buitenlandse Zaken en nooit te beroerd om West-Europa de les te lezen, bekritiseerde ongeveer tezelfdertijd op Twitter de ministers van Buitenlandse Zaken van de ‘Oude Zes’ die bij Berlijn van gedachten wisselden over de toekomst van de EU. Als eenheid zo’n prioriteit is, dan geven de Zes niet bepaald het juiste signaal af, sneerde Ilves. Van hun allergie voor het door de ministers (weer) aangeprezen ‘Europa van meerdere snelheden’ hebben hij en andere Estse politici nimmer een geheim gemaakt. De reden: zulks zou enkel in het voordeel van Rusland werken. De oprichters van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal genieten in Tallinn de reputatie onverbeterlijk Kremlin-vriendelijk te zijn. Estse politici spraken na de uitslag de vrees uit dat een Brexit beslist in het voordeel zal werken van die landen die menen dat de relatie met Moskou hoognodig moet worden ontdooid. Bovendien zal de crisis in de EU mogelijk tot een periode van introvertie leiden en zal de belangstelling voor Oekraïne tanen. ‘In Moskou viert men feest’, twitterde Mihkelson, oud-correspondent in Moskou.

Rest de vraag of het pro-Britse sentiment vanuit historisch perspectief wel gerechtvaardigd is. Churchill had er weinig moeite mee de Baltische landen aan Stalin te laten, Harold Wilson verpatste in 1968 het goud dat de Estse Centrale Bank vóór 1940 in bewaring had gegeven, en in de jaren negentig liepen de Britten niet voorop bij het bepleiten van de Estse Navo-toetreding.