Estse steden moeten ‘foute’ straatnamen omdopen

Tallinn – Straten die de naam dragen van een omstreden figuur uit een verdwenen doch belast verleden: ze vormen ook in Estland de inzet van een bijwijlen vinnig debat. Het gaat dan met name om heren die in de twintigste eeuw aan de ‘verkeerde’, want communistische kant van de geschiedenis stonden.

Centraal in de jongste discussieronde staan twee straatnamen in een stad die door menige Est als geheel met de verfoeide sovjettijd wordt geassocieerd: Narva, pal aan de grens met Rusland. Na tijdens de Tweede Wereldoorlog in puin te zijn geschoten (onder meer een middeleeuws kasteel overleefde het drama), zou Narva tijdens de sovjetbezetting als een magneet arbeidsmigranten uit Rusland en andere, verre streken aantrekken die in de industrie, schaliesteenwinning en energiesector aan de slag zouden gaan.

Estlands vertrek uit de ussr in augustus 1991 liet deze migranten, van wie het overgrote deel een jaar later ook nog eens stateloos zou worden, verweesd achter. Zij waren van het Herrenvolk, om met een plaagstoot van een gerenommeerde Estse politicoloog te spreken, in een piepkleine sovjetrepubliek plotsklaps een minderheid in een (weer) onafhankelijke buurrepubliek geworden.

Symbolen uit de vervlogen tijd van de communistische heilstaat boden wat troost. Het gemeentebestuur van Narva, lang gedomineerd door de relatief Rusland-vriendelijke Keskerakond (Centrumpartij), betrachtte hier clementie. Maar die lijkt nu, noodgedwongen, op haar einde te lopen.

De Narva Eesti Selts, een vereniging die ‘de Estse cultuur wil bewaren’ in de goeddeels Russischtalige stad, dringt al langer aan op het omdopen van de Tiimann- en Dauman-straten. Die zijn vernoemd naar Albert-August Tiimann en Ants Dauman, beiden betrokken bij de Arbeiderscommune (1918-1919), waarvan Narva de ‘hoofdstad’ was. Na dit kortstondige en repressieve avontuur nam Tiimann de wijk naar Lenins Rusland. Dauman liet in 1920 het leven tijdens de Pools-Sovjet-Russische oorlog.

Jarenlang probeerde de gemeente een naamswijziging te ontlopen, die zou voor de straatbewoners ‘te verwarrend’ zijn. De gemeenteraad ging eind 2018 morrend akkoord, maar deed niets. De Narva Eesti Selts weet zich nu gesteund door conservatieve parlementariërs die een wetsvoorstel indienden dat gemeentes moet dwingen ‘foute’ straatnamen te wijzigen. Sovjetnostalgici zullen het moeten het doen met een afgedankt Lenin-beeld in de hoek van de kasteeltuin.