Europa kijkt weg bij het schenden van mensenrechten

In het ziekenhuis van de Bosnische stad Bihac werd half oktober een man met een gebroken been geopereerd. Met een groep van 75 migranten was hij met grof geweld uit Kroatië gezet. De meesten hadden ernstige wonden. Ze waren geslagen en vernederd. Hun spullen waren kapotgemaakt of gestolen. Ook was er een geval van ernstig seksueel misbruik.

Het incident staat in het recente rapport van het Europees Bureau voor de Grondrechten dat onderzoek deed naar fundamentele rechten en grensbeleid. De conclusie is dat aan de externe Europese landsgrenzen de mensenrechten van migranten en vluchtelingen ‘structureel’ en ‘systematisch’ worden geschonden, zegt GroenLinks-europarlementariër Tineke Strik.

Het agentschap keek vooral naar ‘pushbacks’, het illegaal uitzetten van migranten. Pushbacks zijn sowieso verboden omdat mensen het recht hebben asiel aan te vragen. Ook toont het rapport aan dat mensen die over land bij de Europese buitengrens arriveren in vrijwel alle grenslanden gewelddadig worden teruggejaagd.

Europese lidstaten en de Europese Commissie kijken weg. ‘Door niets te doen geven ze het signaal dat ze niet moeilijk zullen doen als regeringen systematisch de mensenrechten van migranten en asielzoekers aan de Europese landsgrenzen schenden’, stelt Strik. Sterker, regeringen worden gecomplimenteerd met hun strikte beleid dat asielzoekers buiten Europa houdt.

Het rapport constateert dat nationale autoriteiten weinig tot geen onderzoek doen als er klachten over mensenrechtenschendingen worden ingediend. In het geval van de 75 migranten heeft Kroatië onderzoek toegezegd. Maar de realiteit is dat van de 1873 klachten die in 2019 bij het Kroatische ministerie van Binnenlandse Zaken werden ingediend slechts 75 geheel en 132 gedeeltelijk gegrond werden verklaard. De rest werd afgewezen.

Europese regeringen moeten onafhankelijk en transparant toezicht garanderen, aldus Strik. Nationale ombudsmensen en mensenrechteninstituten moeten in staat worden gesteld onderzoek te doen en ongehinderd toegang krijgen tot plekken en documenten. Deze instituten moeten niet alleen toezicht houden op grenskantoren, maar ‘juist ook in de bossen en op zee’.

Strik gaat onderhandelen over wetgeving die regelt dat elk EU-land een monitoringsysteem aan de grenzen opzet. Ook vindt ze dat de Europese Commissie regeringen ter verantwoording moet roepen. ‘Als stelselmatige mensenrechtenschendingen blijven voortduren, moet de Commissie deze landen voor het Europees Hof van Justitie dagen.’

Het aantal in 2020 getelde doden en vermisten op de Middellandse Zee was deze week, volgens het Missing Migrants Project (IOM): 1054