TELEVISIE

Euvel van de tijd

Sarah’s barbaren

Bij de uitreiking van de Lira-prijs kritiseerde Cornald Maas, jurylid en zelf tv-maker, het gebrek aan aandacht voor wat de televisie vertoont aan schoonheid en waarheid. Terecht. Die prijs is mede vanwege dat tekort ingesteld voor een extra onderbelicht artistiek ambacht: scenario schrijven. Deze keer ging hij naar Tamara Bos en Mieke de Jong voor Annie MG. Serie en scenario riepen controverse op wat bekroning tot statement en (naar mijn smaak) gerechtigheid maakt. Dat de jury ook Penoza nomineerde (Pieter Bart Korthuis, Franky Ribbens, Elbe Stevens) bewijst dat een populair genre als de misdaadserie ook hier in kwaliteit groeit. Een soort middencultuur, al is zo een term ontoereikend. Het werk van de allereerste Lira-winnaar, Wim Schippers, is meteen al onmogelijk in een hokje te vangen.
Dankzij Maas’ verwijt bekeek ik Avro’s Kunstuur en Sarah’s barbaren (VPRO), beide over beeldende kunst. Kunstuur traditioneel en gedegen magazine, met onder meer de openingsaflevering van een reeksje over de restauratie van het Scheepvaartmuseum (Nelleke Noordervliet en Thomas Roosenboom leiden rond) en de gigantische Zittende (in de volksmond Poepende) Man van Anthony Gormley bij Lelystad - beeld en land-art ineen. Mooi, toegankelijk, blij makend. Laat Sarah Meuleman haar reeks nou beginnen gezeten op een drol die, alweer, Wim Schippers bij het VPRO-gebouw legde. Serie over kunstenaars die hoge en lage cultuur verbinden en zodoende ‘provoceren, prikkelen en uitdagen.’ Geïnspireerd door De barbaren van Alessandro Baricco. Ze voelde zich door Baricco betrapt, deelt ze vanaf de bolus mee: 'Ook ik hou van veel en snel en spectaculair.’ Maar waarom zou ze zich betrapt voelen als Baricco dat samengaan van hoog en laag, dat 'vele snelle spectaculaire’ nu juist omarmt?
Neemt niet weg dat het eerste bezoek, aan de Britse Sarah Maple, kennismaking met een interessante jonge vrouw en interessant werk betekent. In die volgorde omdat in Barbaren niet de presentatie van het werk centraal staat maar 'het maak- en denkproces dat daaraan vooraf gaat’. Hier in het kwadraat omdat het meisje dat we in steeds andere outfit in Maple’s fotoreeksen zien de kunstenares zelf is. Meteen al drie keer op rij: in chador met tekstbord 'I wish I had a penis’; in ondergoed 'because then I’d fuck you’; in bankierspak 'then steal your job’. Onderdeel van een reeks over religie, seksualiteit en feminisme waarin verder onder meer Maple in boerka met button 'I love orgasms’ en in hijab met varkentje in de arm. Niet ongevaarlijke humor en prompt veel agressie, met als grootste zorg dat haar moeder er achter kwam. Dat maakt Maple toch ook tot het lieve meisje waar Meuleman haar aanvankelijk voor hield. En het is in het programma een verrassende wending omdat pas dan blijkt dat niet alleen de moeder van deze fanatisme-basher moslima is maar zijzelf ook. Verder een nieuwe fotoreeks waarin ze gehuld in Disney Princess-jurken (omzet van 130 miljoen exemplaren in 1999 naar vier miljard in 2010) een hartoperatie uitvoert of een voetbalteam coacht. Oftewel: prinsessendroom is leuk maar hij werkt beperkend en wordt er commercieel ingeramd. Oude boodschap in nieuwe gedaante. Of die werkt? Dit portret weerbarstig genoeg om nieuwsgierig te zijn naar de drie andere barbaren. Maar iets wringt. Licht kritisch signaleert Meuleman Maple’s behoefte aan aandacht. Terwijl we de programmamaakster zelf al uitgebreid gezien hebben met rolkoffer, op perron, vliegveld, autorijdend, kittig stappend, charmant glimlachend en (bizar) lezend in Baricco. Iets te koket. Iets te veel euvel van de tijd. Iets te veel Meuleman-show.

Sarah’s barbaren, VPRO, woensdags, Nederland 2, 22.55 uur. 28 september: Walter van Beirendonck. 5 oktober: Sebastian Gögel. Via Uitzending gemist: Sarah Maple en Ed Templeton. Kunstuur, Avro, zaterdags, Nederland 2, 17.00 uur