Evenwichtskunst

Is het een prentenboek, een beeldverhaal of een surrealistische korteverhalenbundel? Het nieuwe, betoverende boek van het Australische dubbeltalent Shaun Tan (35), Verhalen uit een verre voorstad, is niet onder één noemer te vangen, met het risico dat het onopgemerkt tussen de kinderboeken verdwijnt. Het culturele misverstand dat een boek met veel kleur en beeld voor kinderen is, duurt nog immer voort.
Tans vorige, geheel tekstloze boek De aankomst kent weliswaar een kindvriendelijk happy end, maar het universele verhaal over hoe bizar en angstaanjagend de immigrant zijn nieuwe leven kan ervaren, is zo mooi fantasierijk en tegelijkertijd herkenbaar verbeeld dat je dat niemand zou willen onthouden.
Vervreemding door ontheemding is ook de leidraad in Tans nieuweling, waarmee hij bewijst behalve een begenadigd beeldend kunstenaar ook een stilist te zijn die zijn taal weloverwogen doseert. De vijftien verhalen over ongewone gebeurtenissen in Perth’ suburbia – metafoor voor alle westerse voorsteden – zijn een toonbeeld van bondige vertelkunst. Bovendien is ieder verhaal spannend, humorvol en geëngageerd, bewegend in zijn eigen universum getuige de uiteenlopende illustratietechnieken.
Favoriet zijn opa’s (huwelijks)verhaal, Onze expeditie, waarin een oudere en jongere broer herkenbaar bekvechten over het einde van de wereld en over de vraag waarom een stratengids een laatste bladzijde heeft, en Paraat, maar geen paniek, over de kafkaïaanse onzinnigheid van overheidsregels en wat voor nuttige dingen je met een kruisraket in je achtertuin kunt doen. (Maak er een pizzaoven van of doe er kerstverlichting omheen.)
Visueel overweldigend en onwerkelijk is het kleurrijke krachtige landschap met huizen en achtertuinraketten. En ontroerend mooi is het onontkoombare lot van zelfgeschreven poëzie. De volgeschreven kladjes waaien voorbij bij het omslaan van de bladzijden in Verre regen en verworden tot ‘kleffe’ toevallige versregels – verbleekt en slecht leesbaar – die elke willekeurige voorbijganger iets anders toefluisteren.
Vermoedelijk geldt hetzelfde voor Tans verhalen: iedereen zal er iets anders in zien. Maar onmisbaar is hun gemeenschappelijke evenwichtskunst op de grens van het alledaagse en onverklaarbare en de wonderschone verbeelding daarvan. De westerse (stads)mens wiens leven geografisch, psychologisch en biologisch is losgeraakt van zijn oorspronkelijke natuurlijke omgeving, zoals een volwassene zijn kindertijd vergeten is. Dus ga en ontdek outer suburbia.

Shaun Tan, Verhalen uit een verre voorstad. Vertaling Eva Gerlach. Querido, 96 blz., € 17,95