Excuus-allochtoon

Literair Nederland is sinds vorige week een jong talent rijker. Hij heet Mano Bouzamour, heeft een Marokkaanse achtergrond en schrijft in zijn boek onder andere over seks en religie. Thema’s die vrijwel direct een horde Marokkaanse amateurrecensenten op internet hebben aangetrokken om de auteur de grond in te boren.

Waar Mano drie jaar lang aan een boek heeft gewerkt, hebben zij slechts een seconde nodig om vast te stellen dat de schrijver een opportunist, een aansteller en een leugenaar is. Vraag die mensen naar de naam van het hoofdpersonage van zijn boek De belofte van Pisa en je hoort een oorverdovend zwijgen.

De redactie van www.marokko.nl doet vrolijk mee aan deze afrekening. De eerste twee zinnen van een nieuwsbericht die ze aan Bouzamour hebben gewijd is tekenend voor de bejegening van jonge schrijvers van Marokkaanse afkomst:

‘Noem het bewust schokken voor bekendheid of heel afwijkend gedrag: Bouzamour heeft met aandacht in zowel Nederlandse als Marokkaanse kringen gekregen wat hij wil.’

Alle ingrediënten voor een fataal cocktaildrankje zijn aanwezig: een verwijt, een verdachtmaking, een aanname en een plemp minachting om het sterfproces wat pijnlijker te maken.

En dan heb je nog de morele hoeders van de Marokkaanse gemeenschap. Geen bijzondere mensen, gewoon wat anonieme Marokkaanse Nederlanders op social media die op het eerste gezicht overkomen als vlotte en redelijke mensen. Maar de subtiliteit waarmee deze hekelaars hun afkeur en misprijzen kenbaar maken is bijna net zo naar en ongrijpbaar als racial profiling door de Nederlandse politie. Ze stellen valse vragen als: ‘Zou Mano Bouzamour de nieuwe excuus-allochtoon van Nederland zijn?’ Of ze maken een karikatuur van zijn boek: ‘Ik heb ook op een witte school gezeten, krijg ik nu ook een boekcontract om daarover te schrijven?’ Hun ‘welgemeende’ kritiek op de jonge debutant is net als smakeloos zuurdesembrood: het wordt verkocht als ‘authentiek’, ‘gezond’, maar er is gespuugd in het deeg en je wordt er winderig van.

Een van de voornaamste verwijten die je moeizaam uit de emmers bagger aan het adres van Bouzamour kunt vissen, is zijn openhartigheid over taboeonderwerpen. Daarmee zou hij zijn ouders in verlegenheid brengen. Het is natuurlijk begrijpelijk dat bange Marokkaanse ouders geen doelwit van roddel en achterklap willen zijn. Het is alleen onnozel om creatieve en vrijheidminnende zielen als Mano Bouzamour de schaamte- en schuldkaart toe te spelen. Daarmee wordt alleen gepoogd hem ervan te weerhouden vrijmoedig over seks en religie te schrijven.

Het werkelijke kwaad zetelt onverstoorbaar in het rotte systeem van benepen sociale controle. Er zijn Marokkaanse kringen waarin die sociale controle hele families gijzelt. De angst om roddel en schande over het gezin af te roepen is er groot.Vrijwel al mijn Marokkaanse vriendinnen, ik incluis, leiden min of meer een dubbelleven: van een geheime relatie met een jongen van een andere afkomst, tot een verborgen bekering tot het boeddhisme. Het is zo normaal geworden dat we er nauwelijks bij stilstaan. En dat maakt De belofte van Pisa, het boek over een Marokkaanse jongen die tussen twee werelden schippert, juist de moeite waard om te lezen. Zoveel romans over dit specifieke thema zijn er immers niet geschreven.

In het oude dorp van mijn moeder woonde een vrouw die bekend stond om haar scherpe uitspraken. Ze zei ooit: ‘Waarheid is licht. Spreek het, en ga terug naar huis naar je vader en moeder.’ Mano Bouzamour heeft zijn waarheid gesproken. Hij ging terug naar het huis van zijn ouders, maar kwam voor een dichte deur te staan. In het praatprogramma Pauw & Witteman vertelde Bouzamour afgelopen vrijdag zichtbaar aangeslagen dat zijn ouders de deursloten hebben veranderd en hem voorlopig niet meer willen zien. Dat is een hoge prijs voor het schrijven van een onschuldig boek. Het is te hopen dat de band met zijn ouders niet blijvend beschadigd is. En het is te hopen dat toekomstige auteurs met een Marokkaanse achtergrond dit zinloze gezeur bespaard zal blijven.

Zie hier de aflevering van Pauw & Witteman (08-11-2013) waarin Bouzamour vertelt over de kritiek op zijn roman


Beeld: Pauw en Witteman