Lightness bij Mediamatic

Expo 2: De hongerkunstenaars

Toen Giel Beelen vorige week het wereldrecord non-stop radiomaken op 198 uur zette, zei hij dat hij verkeerde in ‘een euforische staat van ontbinding’.

Medium  dsc03233

Hij had een week nagenoeg niet geslapen om met deze recordpoging zijn tienjarig jubileum bij 3FM te vieren. Beelen leeft radio, hij drinkt en eet radio en hij geeft zijn slaap op voor radio. Het is te vergelijken met programma’s als Veertig dagen zonder seks: het opgeven van iets als een manier om jezelf in de kijker te spelen. Het klinkt misschien gechargeerd, het doet ons ook denken aan acties waarover je hoort uit asielzoekerscentra, of recentelijk nog de duizenden hongerstakende gevangenen in Egypte. De asielzoeker weigert te eten met als doel een verblijfsvergunning. Zelftuchtiging en afzien van vervulling van primaire levensbehoeften is een manier om aandacht te vragen voor een Belangrijke Zaak, of het nu vrijheid is of radio.

Inspirerende mensen uit het verleden zoals de filosoof Gilles Deleuze en de ontwerper en museumdirecteur Willem Sandberg pasten vasten juist toe met als doel om helderder te worden. Om creatieve en spirituele processen ten volle te kunnen genieten. Door tijdelijk af te zien van eten raakten zij ook ingesleten patronen en vooroordelen kwijt. De absentie maakt de essentie duidelijk. Maar dat haalt het nieuws niet.

Dat ascese, oftewel het moedwillig afzien van noodzakelijke levensbehoeften als eten, slaap, liefde et cetera, niet alleen maar bestaat als vorm van aandachttrekkerij is te zien aan het Starvation Experiment in Mediamatic. Hier geen groot doel of recordpoging. Hier ook niet het visueel aantrekkelijke van vorige week (de veelkleurige en dartelende zeepbellen). In Mediamatic Fabriek staan nu negen bedden en lopen negen hongerkunstenaars rond die de tijd die ze winnen door niet te eten vullen met praten, informele workshops geven en werken aan een aantal zen-achtige kunstwerken zoals een Japanse zouttuin. Ze hebben onder leiding van Arne Hendriks posters gemaakt waarop staat waarom ze precies vasten. Dat ze dit duidelijk moesten maken, zegt al dat ze geen directe, Belangrijke Zaak hebben, maar het doen uit meer persoonlijke overwegingen als nieuwsgierigheid, overkomen van angst of zoeken naar verlichting. De hongerkunstenaars praten graag met bezoekers. Ze tonen hun inspiratiebronnen (bijvoorbeeld een op een anarchistisch cookbook lijkende pdf over vasten) en vertellen wat het niet-eten met ze doet. Geen dokter zou het aanraden, maar verscheidene deelnemers verklaarden te zitten in, of op zoek te zijn naar, een natuurlijke high.

Het besluit om te stoppen met eten komt misschien wat radicaal over. Sinds ons bezoek aan Mediamatic en het schrijven van dit stukje hebben wij al twee maaltijden genuttigd. Maar het zoeken naar antwoord op de vraag ‘wat gebeurt er als ik toegewijd niet eet?’ laat goed zien dat ergens van afzien niet zozeer voor een doel buiten jezelf maar eerder voor jezelf goed werkt.


Starvation Experiment kan nog bezocht worden t/m 25 mei. Vanaf 28 mei is er een nieuwe expositie in Mediamatic die Dirk Vis en Willem Sjoerd van Vliet volgende week bespreken (want Lightness is ook: hoppen van onderwerp naar onderwerp).