Extreem rechts

Als ik iemand het liefst zou doodslaan, dan mag ik dat hardop zeggen. Ik kan weliswaar worden aangeklaagd wegens bedreiging, maar de consequenties daarvan zijn nogal miniem. Ik heb immers nog niets gedaan en alleen de persoon die ik in het openbaar heb bedreigd, kan zich geschaad voelen door mijn uitlating. In maatschappelijk opzicht betekent mijn actie helemaal niets.

Er zijn verstandige mensen die menen dat bedreigingen, geuit door extreem rechts, ook zo behandeld moeten worden. Extreem-rechtse partijen moet je niet verbieden, want anders gaan ze ondergronds en dan ben je nog verder van huis. Als Glimmerveen zegt dat hij de hoofdredacteur van de Haagsche Courant een kopje kleiner wil maken, dient hij aangeklaagd te worden, en de rechter beschikt als enige over de juiste middelen om hem aan te pakken.
Je kunt je echter afvragen of het probleem daarmee is opgelost. Het punt is dat Glimmerveens bedreiging helemaal niets persoonlijks is. Hij kondigt niet aan de genoemde hoofdredacteur te willen vermoorden, hij maakt alleen bekend dat in de samenleving die hij voorstaat kritische opponenten zonder pardon worden opgehangen. Een tamelijk extreme opvatting, maar niet onbekend in de wereld en Glimmerveen hoopt op die manier zijn aanhang te verbreden, opdat hij in de toekomst net als zijn geestverwant Janmaat gesubsidieerd met overheidsgelden zijn opvattingen kan uitdragen.
Glimmerveens uitlatingen hebben in maatschappelijk opzicht een grote invloed, omdat we in een land blijken te leven waarin politieke woordvoerders stemmen winnen met de gedachte dat je het democratisch bestel zo snel mogelijk moet vervangen door een dictatuur. Glimmerveen bedreigt niet zozeer individuele personen, maar impliciet iedereen die het niet met hem eens is en in de praktijk zijn wij dat bijna allemaal.
Janmaat heeft aangegeven begrip te hebben voor het standpunt van Glimmerveen en hij is officieel volksvertegenwoordiger, dus mag hij in de zendtijd voor politieke partijen op legale wijze zijn motieven nog eens toelichten.
Hoeveel kun je verwachten van de rechtspraak? Hoe kan een rechter een uitspraak doen over politici die ons allemaal bedreigen? Op welke manier kan een rechter garanderen dat wij in een rechtsstaat leven waarin enkele wezenlijke beginselen beschermd worden? Natuurlijk is het waar dat bij een verbod extreem-rechtse partijen onmiddellijk ondergronds zullen gaan en in het geheim verder zullen opereren. Maar so what? Hadden we daar gewoon niet de BVD voor? En wat is trouwens het verschil met de ‘legale’ situatie nu? Glimmerveen beweegt zich allang op een illegaal vlak, omdat hij om de haverklap uitspraken doet die hem voor de rechter brengen. Janmaat is iets voorzichtiger, maar geeft zelf aan dat hij uitsluitend in eigen gelederen, dus ondergronds, zijn ideeën uitdraagt. Ook hij opereert blijkbaar voor een deel in de illegaliteit.
Langzamerhand probeert men de grenzen te verleggen en verboden acties acceptabel te maken. Stapje voor stapje radicaliseert Janmaat zijn uitspraken, omdat hij meent zijn electoraat daarmee te vergroten. Is het inderdaad alleen maar domheid van Janmaat als hij nalaat zich te distantiëren van Glimmerveens uitspraken? Hij maakt wellicht gebruik van de situatie. Glimmerveen maakt Janmaats speelruimte alleen maar groter, omdat de Centrumdemocraten op het eerste gezicht redelijk afsteken bij de rabiate agressie van de Nederlandse Volksunie.
Hoe tolerant kan een democratie zijn? Een verbod op extreem rechts maakt duidelijk dat er niet te onderhandelen valt over de grondwet. Wie dat toch wil, dient verwezen te worden blokken naar justitie en wordt - zoals ieder ander - zo adequaat mogelijk berecht.