A.M. Homes ontbeert de basis van historisch inzicht © Ali Smith / Guardian / eyevine / ANP

De nieuwe roman van A.M. Homes, De openbaring, dwingt me eerst iets te zeggen over de politieke toestand in de Verenigde Staten. De gematigde Democraat Joe Biden is weliswaar president, maar zijn partij lijkt niet opgewassen tegen het propagandistisch geweld van de maga (Make America Great Again)-Republikeinen. De maga-beweging, die Trump tot Grote Roerganger heeft gebombardeerd, wordt bevolkt door antisemitische complotdenkers, christelijk-nationalistische hysterici, racisten, verkiezingssaboteurs en een verdienmodel-maffia. De maga-aanval op het Capitool op 6 januari 2021 heeft de Amerikaanse democratie en het rechtssysteem op de proef gesteld, tot op de dag van vandaag.

Hoe heeft het zo ver kunnen komen? Daar probeert De openbaring een antwoord op te geven, of toch niet? De roman begint op 5 november 2008, als de Republikeinse presidentskandidaat John McCain erkent dat Barack Obama heeft gewonnen. Homes sluit haar boek af op 20 januari 2009, inauguratiedag voor Obama, de eerste zwarte president die voor politieke dwaallichten een nachtmerrie belichaamde, Armageddon, de Apocalyps.

Homes heeft iets met presidenten. In haar soap-roman Vergeef ons (2012) ging het om een gevoelsarme Nixon-kenner die dolgraag een familieman wilde zijn maar daarin faalde. In Dit boek redt je leven (2006) draaide het om een man in een crisissituatie die zich ontfermt over dieren op drift en doelloze zielen. In Dagen van inkeer (2018) nam Homes een verhaal op over een man die tijdens het boodschappen doen een nominatie voor het presidentschap in de wacht sleept. Verkiezingen? Ach…

Phoenix, Arizona, was de stad waar McCain in november 2008 zijn nederlaag toegaf. Anno 2022 is Phoenix het epicentrum van Republikeinse politici die zonder bewijs blijven beweren dat er grootscheepse verkiezingsfraude is gepleegd in 2020: Stop the Steal. Phoenix is ook de stad in De openbaring waar hoofdpersonage Big Guy, een puissant rijke magnaat, tot het inzicht komt dat hij jarenlang zo slecht heeft opgelet dat er een ‘moslim’ en een ‘Afrikaan’ in het Witte Huis belanden. Amerika zou weer als een feniks uit de as moeten herrijzen. Voor Big Guy is McCains afgang hét moment om zijn netwerk van rijke witte mannen aan te spreken. De bijeen getrommelde Big Brother-tycoons ontwikkelen een langetermijnvisie die ervoor moet zorgen dat de ‘socialistische’ vloedgolf wegebt. In wezen bereiden ze een staatsgreep voor.

Veiligheid ís geen vrijheid, niet iedereen is te koop

Homes leeft zich uit in het beschrijven van verknipte personages die slecht liggen in de samenleving. Big Guy’s kleine gezin vormt het middelpunt, maar er zijn problemen: zijn vrouw Charlotte is alcoholiste en de achttienjarige Meghan (niet toevallig de naam van McCains dochter) zit op een dure kostschool en maakt dingen mee die haar naïviteit en volgzaamheid tarten. Big Guy meent een gezin te hebben.

Samenzwerend om Amerika weer op het echte en rechte spoor te zetten – familie, wapens, recht op succes, kleine overheid – raakt hij de greep op ‘zijn’ twee vrouwen kwijt. Big Guy voert een grote oorlog tegen het Amerika dat met Obama een verkeerde afslag heeft genomen wég van de aloude Amerikaanse Droom. Familie blijkt oorlog en geen veilige haven vol vredigheid. Veiligheid ís geen vrijheid, niet iedereen is met geld te koop. Big Guy blijkt veel kleiner te zijn dan hij voorgeeft en blijft blind voor de moed die de twee vrouwen tonen: Charlotte kiest voor een eigen leven, ook seksueel, en Meghan heeft heel andere wortels dan haar is voorgespiegeld.

Helaas blijven de twee vrouwen te zeer marionetten in handen van Homes. Bovendien treedt er een verteller op die uitlegt wat de lezer al lang in de gaten heeft. Vader Big Guy speelt in het souterrain van zijn grote huis oorlogje met speelgoedsoldaatjes en wat niet al. In wezen is hij een kleine jongen die vindt dat hij in het verkeerde Amerika woont. Hij wil terug naar het onmogelijke, het ‘oude’ Amerika van de witte Founding Fathers.

Dochter Meghan is een merkwaardig personage. Aan de ene kant is ze zeer verwend en naïef (op een feestje herkent ze minister van Buitenlandse Zaken Condoleezza Rice niet), en heeft ze geen idee van geld. Anderzijds zegt ze dol op geschiedenis te zijn, maar ze ontbeert zelfs de basis van historisch inzicht. Wel levert ze wat triviale weetjes en schrijft ze een essay over hoe vrouwen door de eeuwen heen op een paard zaten. De lezer krijgt daar wel iets van mee, helaas niet in haar geschiedenisessay Ontwaken uit een droom: De nachtmerrie van mijn vader, dat ze opeens geschreven blijkt te hebben aan het eind van De openbaring. Die titel verwijst niet alleen naar de Openbaringen van Johannes (de vier ruiters van de Apocalyps; geen wonder dat paarden een rol spelen).

Big Guy heeft het na zijn late politieke openbaring in 2008 dan wel druk met zijn complot tegen Amerika, veel meer gaat het in Homes’ roman over persoonlijke openbaringen. Charlotte en Meghan zijn heel andere vrouwen dan ze zelf dachten, zó anders dat Big Guy verweesd en verdwaald achterblijft. In wezen schreef Homes een tweedelige roman, waarvan het samenzweringsdeel het minst interessant is, want het meest voorspelbaar.