Familietelevisie-nieuwe-stijl

‘Visie kijke’, zegt mijn zoontje van twee als hij naar de computers wijst op de redactie van De Groene. ‘Dat is geen televisie’, antwoord ik met pedagogisch enthousiasme. ‘Dat is een com-pu-ter’. Achter een andere com-pu-ter zit iemand hoofdschuddend toe te kijken. Het is een bijdetijdse Groene-medewerker die voor zijn ogen een generatiekloof ziet ontstaan. De goedwillende moeder maakt immers een onderscheid dat ernstig aan het verouderen is. Tegen de tijd dat de kleine jongen de woorden ‘televisie’ en ‘computer’ kan uitspreken, zijn deze twee apparaten voorgoed in elkaar versmolten. Het zullen woorden zijn als ‘tsjoeke tsjoeke’, een woord uit de tijd van het ganzebord. Een kinderwoord dat alleen in het hoofd van een volwassene nog een relatie heeft met wat een trein vroeger is geweest.

Nu wordt in de huiskamer de verbinding tussen computer en televisie nog gemaakt via allerlei hulpstukken. Daar kan de oude beeldbuis nog net een rol bij spelen. Televisieprogramma’s maken die verbinding door in de vormgeving de wereld van de computers te imiteren. Heerlijk is het bijvoorbeeld om te kijken naar het EO-programma Reality, dat zich voordoet als een cd-rom. De vele beeld- en geluidslagen liggen als windows over elkaar. Voortdurend zie je de verschillende keuzemogelijkheden in beeld, symbolisch voor de opties die de moderne mens heeft als het gaat om geloven in een, geen of meerdere goden. Atheïsme, islam, boeddhisme, de afzonderlijke religies zijn keurig in onderdelen opgedeeld, en iedere mogelijkheid wordt voor de dolende kijker aangeklikt.
Filmpjes, animaties, flitsend vormgegeven teksten, het wordt allemaal achter elkaar gelegd in het hedendaagse beeldmozaïek van de multimediacomputer. Je bent blij dat je nog een bakbeest van een tv hebt om alle puzzelstukjes tegelijkertijd te kunnen bekijken. Het christendom eindigt met stip op nummer één, voor die voorspelbare uitkomst moet je ook niet kijken. Wel om te zien hoe geraffineerd het oeroude Woord van God in een splinternieuw jasje wordt gegoten, waarbij de demagogische boodschap is weggemoffeld in een illusie van zelf-kunnen-kiezen.
Precies de tegengestelde weg bewandelt het tegendraadse VPRO-programma Waskracht! Ook voor trendgevoelige jongeren, net als het EO-programma. Waskracht! heeft de televisie opgegeven in de wedren met de nieuwe media. Terug naar de tijd van het televisiemeubel, is het motto. Om de aflevering van vorige week behoorlijk te kunnen zien moesten de kijkers de televisie op z'n achterkant zetten, zodat je het beeld van bovenaf kon bekijken. Zaag een gat in de tafel en laat de tv daar in zakken, is de doe-het-zelf tip van Waskracht! Dan kunt u zich eindelijk weer eens rond het apparaat scharen en is de gezelligheid van vóór de televisie weer terug.
De items van het actualiteitenmagazine waren allemaal gefilmd vanuit het zogenaamde vogelperspectief. ‘Het shot van God’ was de titel van deze eerste aflevering van Waskracht!-horizontaal. Dit goddelijke perspectief kreeg extra betekenis bij het item over Afrikaanse vluchtelingen die al jarenlang van kerk naar kerk worden doorgeschoven. De vluchtelingen werd gevraagd om over die kerken te vertellen, en wij kijkers voelden ons alsof wij boven in die kerken vertoefden. Ver verheven boven deze dolende stervelingen, die van onze genadigheid afhankelijk zijn.
Aan het einde van de VPRO-avond presenteerde Waskracht! een extraatje, door de makers in de gids betiteld als 'Waskracht! Sport’. Een kwartier lang verscheen het plaatje van een dambord op het scherm. Dit voor de kijkers die te arm zijn om de speciale Waskracht!-videoband te kopen. Op deze videoband staat een reeks spelletjesborden, waaronder het onvolprezen ganzenbord. Draai deze videoband en uw televisietafel is te gebruiken voor knusse familiespelletjes. Als bonus wordt er een gehaakt tafelkleedje bij geleverd.