Film

Er is een film die ik nooit heb gezien, maar die zich al jaren in mijn geheugen bevindt. Hij spookt zeer regelmatig in me rond. Die film bestaat echt – hij werd opgenomen in Museum Boijmans Van Beuningen, zo’n tweeënhalf jaar geleden, door de beveiliging. Op de beelden, die ik me voorstel in zwart-wit, maar die ook best in kleur kunnen zijn, is te zien hoe een vrouw langs een cirkel van vazen loopt. Hoe ze hapert. Hoe ze omvalt. Het gebeurt ineens, zonder waarschuwing – het ene moment staat ze, het volgende valt ze. Een daverend geraas. De vrouw ligt even stil tussen de scherven, alsof ze in slaap is gevallen. Daarna komt ze bij. Een van de beveiligingsmedewerkers van het museum vertelde me over het bestaan van de film. ‘Maar’, zei hij direct, ‘die band wordt niet vrijgegeven.’ Ik vond dat zonde. Omdat ik de plaats des onheils destijds zelf heb bezocht, weet ik namelijk dat die cirkel van vazen stond opgesteld in een zeer grote, goeddeels lege zaal. Toch is die mevrouw pal náást het werk onwel geworden. Bovendien is ze, volmaakt onbedoeld, precies de kant opgevallen waar ze de meeste schade aanrichtte. Er is een prachtige foto van het beschadigde werk gemaakt, waarop je kunt zien hoe tientallen vazen op hun kant liggen en ‘als vissen naar adem happen’, zoals de kunstenaar Hella Jongerius het uitdrukte. Alles bij elkaar is het een prachtig verhaal, vooral ook omdat de vrouw in kwestie ongedeerd bleef. Ik wilde maar dat ik het zelf had bedacht, inclusief de citaten van ooggetuigen. ‘Het was een zwaar en donker dreunen’, zei iemand. ‘Het geluid van kruiend ijs.’ Misschien blijf ik eraan denken omdat ik vermoed dat die beveiligingsopname een werk is waarin haast alles wat je van schoonheid verlangt samenkomt. Is er een mooier portret van kunst en toeval denkbaar dan een portret dat uit kunst en toeval ontstaan is? Je zou hem op groot scherm moeten afspelen. In slow-motion. Het zal een ode zijn, denk ik. Aan wat de mens maken kan. Aan wat het lot verbetert.